larunbata, maiatza 19, 2018

Justuki horrexegatik... ("e-" versus "hon")

Xabier Errotetak, hemen, behin preposizioen abantailak aipatuta, dio gáin "hon" preposizionea:
Desabantailak: “hon” preposizionea arrunt gauza artifiziala baita, sekula euskaraz nehork baliatu gabea, arrotz aire gogor bat badu zeinaren medioz euskaldun gutiz gehienek ez bailukete nehoiz baliatuko beren izkribuetan. Hori desabantaila objektiboa da, ezin ukatuzkoa eta ezin saihestuzkoa.
Eta:

1.: Egia da ze "hon" preposizionearen derivazioa (aurreramendua) ez dela guztiz naturala, eta horregatixe, esan daitekeela artifiziala dela, edota arrunt artifiziala. Bai.

2.: Egia da ze, euskaraz, nehork ez duela sekula baliatu "hon" prepositiborik, ez genitiborako, ez ezertarako ere (eta hortaz delá sekula euskaraz nehork baliatu gabea). Bai.

3.: Egia da ze "hon" preposizioneak baduela aski presentzia fonetiko handia, astuntasun moduko bat ze eman ahal dion arrotz-aire gogor bat.  Bai.

4.: Egia da, azkenik, eze horiek guztiak desabantaila objektiboak direla, ezin ukatuzkoak eta ezin saihestuzkoak. Bai.

Justuki horrexegatik, gero eta egokiagoa iruditzen zait "e-" baliabidea. Zeren:

1.: Ezin ukatuzkoa ze "e-" preposizioaren derivazioa bai dela guztiz gardena, eta zentzu horretan naturala: euskal "-e" posposizio genitiboa aurreratu eta hortxe daukagu "e-" prepositiboa.

2.: Ezin ukatuzkoa da ze "e-" baliabide prepositiboa bai izan dela erabilia euskaraz, hortxe baita an morfologia e-aditzak ("e-gon", "e-kar", "e-man"), eta, akaso, an morfologia genitiboa ere ("e-n-e").

3.: Ezin ukatuzkoa da ze "e-" preposizioak ez duela ia batere presentzia fonetikorik (nahiz bere funtzio genitiboa ederki bete dezakeen), eta ezin zaiola egotzi inolako astuntasunik.

4.: Hori dela-ta, "e-" preposizioa dá, akaso, aurki litekeen kandidaturik onena ki bete funtzio genitiboa. Eta rekurso genitibo burulehen bat dá ezinbestekoa.

5 Comments:

Blogger Erramun Gerrikagoitia said...

"e-" versus "hon" edo berdin "e-" contra "hon".
Irudi du ari direla baiac socatiran elkarren contra an analysis hau bi horiec particulac bere functione prepositivoan.

Esaten da ze

1) "e-" dateque yago naturala ze "hon". Nahiz ez naizen sartzen zein izan litequeen convenigarriago zait iruditzen ze biac direla izaitecotan berdin edo berdintsu artificial. Biac artificial eta nirequico biac berdintsu artificial edo ezcommun.

2) buruz zembat den bata ala bestea erabilia euscaraz esango nuque ze biac ez direla erabiliac izan functione prepositivoan, behintzat modu explicitoan.

3) buruz astuntasun phoneticoa causitzen dut nic ze ez dutela differentzia handiric entzuteac edo iracurtzean ikusteac "e-" edo ordea "hon". Beharbada isiltzen nintzateque puntu hontan particulea izan balitz "flagmt" edo "smricgult" edo holatsu.

Cuestionea orain da -niretzat- ea zilegui den proposatzea particula prepositivoac asqui diratequeenac egoquiac edo ez den zilegui proposatzea directione hortan ezer nahizta izan intentioneric hoberenaz. Ezen ezartzen dela vetoa, in principio eta de facto bide eta philosophia horri. Esan gabe doa ze ni ez nagoela alde veto hori. Beharbada blog honen iracurletan oxala ez dago nehor veto castrante horren alde, oxala. Baina duda gabe ba dago veto horren aldecoric an euscararen mundua tamalez

igandea, maiatza 20, 2018 4:23:00 PM  
Anonymous Anonimoa said...

"e-" aurrizkiak erabide artifiziala badu ere, azken urteetan naturalizatu da nazioarteko baliabide gisa. Niri normal-normala begitantzen zait, eta esanahi aski garbikoa, Internetekin eta elektronikarekin lotutako terminoetan, bai mailegatuetan, bai erator litezkeen guztietan, hala nola: e-mail, e-commerce, e-business, e-banking, e-sports, e-paper, e-cigarette, e-car eta e-book.
Gilen

astelehena, maiatza 21, 2018 12:35:00 PM  
Blogger Erramun Gerrikagoitia said...

Gilen, zuc diozun "e-" hori eta dakarzun exempluetan da erabilia ingles verbatan, ingles hizcuntzan. Nola e-mail edo sarriago nola email da uste dut electronico verbearen laburdura, ezen email edo e-mail da esan nahi duena posta electronicoa. Beste dakartzun exempluetan berdin nic uste e-commerce, e-business, e-banking, e-sports, e-paper, e-cigarette, e-car, e-book.

Beraz, ulertzen dut diozula edo duzula defenditzen ze hartu ahal dugula ingles particula hori baita euscaraz ere eta erabili casuraco functione genitivoan bedin, nola Elizondoco bestac edo bestac e-Elizondo. Holan al da?

astelehena, maiatza 21, 2018 1:10:00 PM  
Anonymous Anonimoa said...

Kaixo, Erramun. Ez, ez dut zuk diozuna esan nahi. Esan nahi dut "e-" horrek esanahi aski ezaguna eta zabaldua duela hizkuntza guztietan (ingelesaren bitartez), eta nahasgarria iruditzen zaidala genitiborako erabiltzea.
Gilen

astelehena, maiatza 21, 2018 3:49:00 PM  
Blogger Jesus Rubio said...

Gilen, ikus sarrera hau gáin zure komentarioa.

asteartea, maiatza 22, 2018 10:43:00 AM  

Argitaratu iruzkina

<< Home