osteguna, urtarrila 03, 2019

Zergatik galdu beharko genuke a aukera e erabili "ze" konpletiboa gabé "-(e)la" subordinazio-marka?

Genioen hemen nóla ezik baliabidea zén euskal baratzeko fruitu eder bat (alegia: ez + partitiboa), zeinen aitzineko erabilera semantikoa eta sintaktikoa joango zen zabaltzen ki beste anitz erabilera semantiko eta sintaktiko ezberdin (arartez dislokazio sintaktikoak eta korrimendu semantikoak), zeinen artean (sarrera hartan) komentatzen genuen bere erabilera semantikoki konparatiboa eta sintaktikoki prepositiboa (Aroztegian butz egin zak lein ezik burña . [A EY III, 174]).

Baina, diogunez, anitz izan dira erabilerak e baliabide hori an bere aldaera formal ezberdinak (ezik, ezen, eze, ezin, ezi, ze), eta orain aipatu nahi dugu bere erabilera semantikoki konpletiboa eta sintaktikoki burulehen eta subordinazio-markarik gabekoa, esan nahi baita gabé -(e)la. Ikus Orotariko Euskal Hizegia:  
Ezik. (Sin -(e)la) [Esan nahi baita: En oraciones completivas sin -(e)la) en el verbo auxiliar]: Esan zion, ezik, nere lurrean nago oraindik. Izt C 123. Nik esan ta zuk jakin / biazu ezikan, / lau andregai dakazkit / artu nai ezikan. Bil 75. [Orotariko Euskal Hiztegia]
Hori, jakina, da beste aukera bat, zein baliatu daiteke ki moldatu diskursoa nola nahiago dugun.

Zergatik galdu beharko genuke aukera hori?

Zergatik galdu beharko genuke a aukera e erabili ze konpletiboa gabé -(e)la subordinazio-marka?