Kontrastatuz Tomasello (2010) eta planteamendu biologiko chomaskyarrak

Atzokoan amaitzen genuén gure sarrera esánez kin Tomasello (2010) honako hau:

Bai, ezin egon adosago: estruktura gramatikalak dirá produktu historiko-kulturalak, just like simple conventions such as words.

eta hari horretara, gogoratu nahi genuke zér egiten dutén hizkuntzalari chomskyarrek noiz...

• [1745] Zér egiten dute hizkuntzalari chomskyarrek noiz ikúsi ze munduko sintaxi gehienek kokatzen dutén esaldiko sujetua (S) lehenago ze aditza (V) eta objetua (O)? 

Erákustearren zéin den diferentzia artén hurbilketa chomskyarra eta hurbilketa funtzionalista, gogora daigun zér egiten duten batzuk eta besteek noiz ikusten duten ze munduko sintaxi gehien-gehienetan sujetua kanonikoki kokatu ohi dén an esaldi-hasiera. Gaurkoan, zehazki, komentatu behar dugu zér egiten duten chomskyarrek:

Chomskyarrek sinpleki esanen duté: sujetuaren (hasierako) posizioa ez da aukera parametriko horietakoa (ez dago aukeran), baizik ze hasierako posizio hori biologikoki datorkigu grabatua an gure burmuina. Beste ordena horiek non sujetua ez dagoen an hasiera (nola adibidez OSV) soilik agertuko dirá nola ordena derivatuak (bidéz mugimendu sintaktiko kostosoak), beti ere abiatuz ti oinarrizko ordenamendu hori non (errepikatzen dugú: biologikoki) sujetua agertzen den an hasiera. 

• [1176] [#6] Espezifikatzaile-posizioa ez bada parametrikoa (beti ezkerretara), orduan adibidez VSO izanen da konputazionalki kostosoagoa zein SVO edo SOV 

Herenegungoa laburbilduz:

Subjektua, hortaz, ezkerretara, hauxe da esandakoa laburbiltzeko leloa. [Fernández eta Ortiz de Urbina 2007:56]

izan ere ...

... ez da pentsatu izan subjektuak hizkuntzatik hizkuntzara lekua alda dezakeenik, buruak osagarriarekin egiten duen moduan. [Fernández eta Ortiz de Urbina 2007:56] 

Beraz, espezifikatzailearen posizioa ez litzake parametrikoa, nola hori artén "burua" eta bere "osagarria", baizik ze espezifikatzailea kokatuko zén beti aurrén bere aditza. 

Bestalde, kontuan hartuz ze, jarraituz kin gure teoria generatiboa, sujetua (sujetuaren "zerak" hartzeko) kokatu behar dá an esaldiko espezifikatzaile-gunea (esaldiari deitzeko modu teknikoago bat dá "inflexio-sintagma", eta, hortaz, esaldiaren sujetu-gune sintaktikoa izanen liyzaké "inflexio sintagmaren espezifikatzaile gunea"):

... izatez gure iritziz, inflexio-sintagmaren espezifikatzaile gunera heltzen diren sintagmak dira subjektuak. Izan ere, subjektua eta osagarria bi gune sintaktiko baino ez direla pentsatzen dugu, hau da, ez inolako zerak, zer horiek ezar daitezkeen lekuak baino, eta bien artean, badirudi inflexio sintagmaren espezifikatzaile gunea dela subjektu gunea, edo, bestela esanda, subjektua kokatzeko lekua. [Fernández eta Ortiz de Urbina 2007:56]

Esan nahi baita ze, ezin liteke oinarrizkoa izan hitz-ordena bat non sujetua (esaldiaren espezifikatzailea) agertzen den ondórenda aditz-objetua (esaldiaren buru-osagarria), nola gertátu an VSO, VOS, OVS edota gure intereseko OSV. Horiek ezin litezke izan oinarrizko ordenak, eta horrek inplikatzen du ze, ordena horiek generatzeko, ezinbestekoa da mugimendu edo desplazamendu sintaktiko gehigarririk afinda sujetua amaitu dadin ondorenda aditza edo osagarria, halan ze goragoko lau ordena horiek derrigor izan beharko lirake konputazionalki kostutsuago zein euren oinarrizko ordena respektiboak, zein soilik izan litezké SVO edo SOV (non betetzen dén oinarrizko eskakizun hori).

Supuesto biologiko hori eginda, euren teoria horretatik ere ez litzake ondorioztatuko ze ordena guztiak dirén konputazionalki berdinak, baizik ze, aitzitik, bádaude ordena batzuk (aditz-lehenak edo objetu-lehenak) zein dirén kostutsuagoak zein beste batzuk (sujetu-lehenak). 

Izan ere, genioén an: 

• [1166] [#1] Laka: '...  prozesamendu-lanetan ia aho batez onartzen dela subjektuak hasieran dituzten hurrenkerak prozesatzeko errazagoak direla hizkuntzan.'

nóla ...

..., 2015 uztailean aurkitzen dugú Laka katedratikoa irakasten ze (2015):

• Berdin dio sintaxiaren ordenak, hizkuntzaren egiturak: guztiak prozesatzen ditugu efikazia berdinarekin. [ikus, adibidez, atzoko sarrera]
  

Beraz, Laka irakasten ari da ze ordena sintaktiko guztiak berdin prozesatzen dira, noiz daukán evidentzia sendoa ezen subjektuak hasieran dituzten hurrenkerak prozesatzeko errazagoak direla.

Eta gauza da ze, espezifikatzaile-posizioa ez bada parametrikoa (beti ezkerretara), orduan adibidez VSO izanen dá konputazionalki kostosoagoa zein SVO edo SOV. Euren teoria horretatik ere!

Hóri litzake, beraz euren "azalpena", azalpen biologikoa.

Kontrasterako, bihar gogoratuko dugú nóla lan egiten dutén hizkuntzalari funtzionalistek. [3084]