Euskal hizkuntzalaritzan, baina, ez da debatitzen, ez da okerra onartzen, ez da mintzatu ere egiten, soilik nagusituko dá ixiltasun irresponsable bat (noiz ez den iruzurtia) ganik erantzule maximoak on euskal hizkuntzalaritza

 Atzokoaren harira, saiatuko gara komentazen honako puntua:

Baldin dira azaltzen testu geyo, dute indartuko ba (1) teoria edo beste; itxuraz bederen. 

Bai, halaxe da zientzia, halaxe funtzionatzen da zientzia: azalduko balira textu gehiago, izanen genituzke argumentu gehiago ki indártu edo ahúldu teoria ezberdinak. Hain sinple. Zeren, nahizta dagoeneko báditugun argumentu argiak ki erlazionatu sendoki iberikoa, baskonikoa, akitaniera eta egungo euskara (adibidez: "eŕaukon" eta aditz-morfologia,  "abaŕ" eta beste zenbaki batzuk, "-tar", "-ko", -to" eta beste sufijo batzuk,...), dudagabe irrikitan gaude nóiz agertukó evidentzia gehiago. 

Hortaz, eta laburbilduz, bi teoria lehian badira, zéinek izan argudio gehiago eta sendoagoak bere alde, hori nagusitu beharko litzake gain bestea, nahiz ekárri ondorio... desatseginak, akaso alderantzikatuz gure aurreko ikuskera. Hain zuzen ere, hala gertatu jatan niri noiz hasi nintzen estudiatzen literatura linguistikoa, bilatuz erantzunak harago ti betiko topikoak, esan nahi baitá erantzun landuak, honestoak, erantzun zientifikoak zeinekin aurreratu an nire ezagupena on euskara eta hizkuntzak orohar.

Zientzian behar dá debatea, zein aurkitzen den an zientziaren izaera bera. Zientzilariak landu behar ditú teoria guztiak, zein konparatu eta debatitu behar dituen. Eta esan daigun ze helburua badá ikastea (nola beharkó), debatean arrazoirik ez izatea ez da ezer berezirik, ezpada sinpleki aukera bat ki ikasi gehiago, halan ze, naturaltasunez, eskerrak eman behar deutsagu (obj. sg/pl.) ki horiek zein ateratzen gaituzten ti gure erroreak, zeren eurei zor diegu gure progresoa.

Euskal hizkuntzalaritzan, baina, ez da debatitzen, ez da okerra onartzen, ez da mintzatu ere egiten, soilik nagusituko dá ixiltasun irresponsable bat (noiz ez den iruzurtia) ganik erantzule maximoak on euskal hizkuntzalaritza, zeinen adierazle maximoetako bat dén Itziar Laka, nor gainera atrevitu den ki adierazi ze gure teoria funtzionalista dá sasiteoria bat noiz justuki teoria horrek azaltzen dituén ia ezin hobeki era guztietako datuak. Zinez, ez sinestekoa!

Puntu horretaz, gaurkoan, gogoratu nahi genuke honako sarrera:

• [228] Eztabaida zientifikotik at? Hori da bide antizientifikoa 

Luistxo Fernandez-ek (an bere "Burmuina aztertuz ikasi ditugun euskararen 4 sekretu", publikatua an Sustatu, 2015-07-20) dú aipatzen hurrengo esaldia ganik Itziar Laka hizkuntzalari chomskyar famatua:

"Eztabaida zientifikotik at utzi behar ditugu sasi-teoria horiek", esan zuen Lakak. Jomugan, Jesus Rubiok sutsuki defenditu du euskararen erreforma dago, dudarik gabe; ez dakit horrenbeste Joxe Aranzabalek eta beste batzuek defenditu duten euskara ez-esklerotikoa egiteko bideak (Irakur Sustatuko hau). [Luistxo Fernandez, aipatuz hitzak on Itziar Laka]

Sasi-teoria horien arabera, sintaxi (hizkuntza) batzuk izanen zirén komunikatiboki eraginkorragoak (oro har) zeren erabiltzen dituzte estruktura sintatikoki potenteagoak. Horrek, jakina, ez dakar munduko hizkuntza guztiak ez izatea berez berdinak, izan ere denak ere bádira berez berdinak, baina gauza da ze hizkuntza (sintaxi) batzuk aurkitzen dirá an estadio teknologikoki aurreratuagoa (garatuagoa) ezi beste batzuk (esan nahi baita ze sintaxi garatuagoak ere pasatu dira gaindi estadio gutxiago garatuak). Berdin ere gertatzen da an edozein teknologia.

Teoria hori ez da sasi-teoria bat. Sasi-teoria bat izanen litzaké zerbait internoki inkoherentea, esan nahi baita formalki kontradiktorioa an bere terminoak edo an bere logika. Baina teoria teknologiko-garatzailean (dei deiogun horrela) ez da barruko kontraesanik eta bere logika teorikoa gardena da.

Beste alde batetik daukagú teoria sintaktikoki oroberdintzailea, zeinen arabera dena da berdin: berdin da sintaxi edo hizkuntza batean eukitzea juntagailu kopulatiboak edo ez (nola "eta" edo "edo"), berdin da hizkuntza batek (hiztun batzuek) eskura eukitzea baliabide konparatibo berezituak edo ez, berdin da eukitzea estruktura erlatibo potenteak edo ez, berdin da SVO edo OSV...

Berdin dio sintaxiaren ordenak, hizkuntzaren egiturak: guztiak prozesatzen ditugu efikazia berdinarekin. (Lakaren irakaskizuna. Ikus Luistxo Fernandezen "Burmuina aztertuz ikasi ditugun euskararen 4 sekretu", publikatua an Sustatu, 2015-07-20).

Berdin da edozer. Edozein kasutan ere, hizkuntza guztiak izanen dira berdin eraginkorrak.

Bi teoria kontrajarri daudenean, zéin gailenduko da? Ba, zientziaren ikuspuntutik, gailenduko da húra ze lortzen duén sostengu enpiriko handiena. Bide horretatik, teoria ezberdinek erakutsi beharko dituzté euren evidentziak eta argudioak afin komunitate zientifikoak (eta edozeinek) erábaki zéin teoriak duen pisu gehiago. Hori litzaké bide zientifikoa.

Bide antizientifikoa da bideá on desautorizazio gratuitoa (bistan denez, oso merkea), zeintan ez den onartu ere egiten kontrako teoria (zein, izanez ere, ez litzakén teoria ere, baizik sasi-teoria). Horixe da bideá on Itziar Laka. Bide antizientifikoa.

Horren inguruan, halaber irakurri ahal duzú #224, #235 eta horien ingurukoak. Bihar jarraitukó. [3142]