asteartea, abendua 23, 2025

Gure ikuspuntutik, garai zahar hartan existitzen zén erabateko paralelismoa artén "da-u-t" eta "da-i-t", biak ere berdin datiboak (ez legoke sujetu aktiborik, are gutxiago ergatiborik)

Planteatzen genuén atzo nóla, gure ikuspuntutik, garai zahar batean egonen zén erabateko paralelislo datiboa artén...

zeinen amaieran genioén:

Horrela, dauzkagú

  • "-u-" an "da-u-t" eta "u-ka-n", adieraziz "pertenentzia

versus 

  • "-i-" an "da-i-t" eta "i-za-n" adiéraziz "referentzia"

eta hortxe ditugu "u" eta "i" oinarrizko erroak, antzera nola dauzkagúm beste funtzio batzuetan, "a", "o" eta "e" erro vokalikoak.

Gaur soilik azpimarratu nahi genuke paralelismo hori artén bi oinarrizko paradigma datibo horiek, zein ez lirakén aktiboak (ez legoke sujetu aktiborik, are gutxiago ergatiborik), baizik sinple-sinpleki datiboak. Esan nahi baita ze:

  • sagar da-u-t = sagar ha (orain/hemen ikusten dugun ha) +  pertenentzia-ideia ("-u") + ni ("da > -t") = ha niri pertenitzen zait, ha nirea da
  • sagar da-i-t = sagar ha (orain/hemen ikusten dugun ha) + referentzia-ideia ("-i-") + ni ("da > -t") = ha niri tokatzen zait, ha niri dagokit (nahiz ez izán nirea)
Dira expresio datiboak, hasieran esaldi osoen antzekoak, nondik gero, sortuko zirén adizkiak, adizki sintetikoak, zein gerora bihurtuko zirén adizki laguntzaileak, oinarrizko adizki laguntzaileak (hain oinarrizkoak dira): zehazki lehenengotik ("da-u-t") sortuko zirén oinarrizko laguntzaile transitiboak, eta bigarrenetik ("da-i-t") oinarrizko laguntzaile intransitiboak. [2946] [>>>]