astelehena, ekaina 01, 2026

J.M. Agirre (1994): "Kontrara antolatuta daude euskararen egitura eta informazioaren harilketa, nolabait esan ordena "antiinformatiboa" du euskarak,..."

Atzokoan, honela laburbiltzen genuén arazoá on sintaxi buruazkena:

Laburbilduz, arazo komunikatibo buruazkena oinarritzen da an ordena antiinformatiboa on sintaxi buruazkena, non, orokorki, ematen dirén lehendabizi osagarriak eta soilik gero osagarri horien referentzia sintaktiko-semantikoak (euren buruak), halan ze osagarrietako informazio tipikoki rhematikoenak (xehetasun informatiboki eta expresiboki esanguratsuenak, nahiz ez oinarrizkoenak) galduko duté euren indar interpretatibo-expresibo gehiena baldin osagarria izán minimoki luzea (printzipioz, burubako osagarriak, zein dirén unitate inkoherenteak, ez lirake izan behar handiago ze 7-8 silaba: ikus #376). Horrek arras ahultzen dú diskurso buruazkena respektu diskurso burulehena, non, oso ezberdinki, sintagmak kateatu eta konbinatu ahal dirén koherenteki, an modu potente-irekia, prestatuz bukaerako pindarra, non kokatuko dén esaldiko elementu rhematikoena, esanguratsuena, non kargatuko dén esaldiko indar eta entonazio bereziena.
Hor mintzo ginen gain ordena antiinformatiboa, zein den expresio bat zein Jesus Maria Agirre itzultzaileak erabili zuén an bere "Desoreka sintaktikoak" (1994):

Kontrara antolatuta daude euskararen egitura eta informazioaren harilketa, nolabait esan ordena "antiinformatiboa" du euskarak,... [Agirre, 1994]
eta zein jada aipatu genuén an hasiera-hasiera on gure "Euskararen garabideak" (2002:9):

Eta bai, sarrera horretan esaten genuenez, euskararen auzia bere sakontasun osoan ulertzeko, euskararen garabideak ulertu behar dira. Gero, jakina, proaktiboki erraztu behar dira bide horiek. Hemen eta Japonian. [3106]