Erantzuna dá ezetz. Datuak ez datoz bat, ezta urruti-urrutitik ere

Atzokoan honela amaitzen genuen:

SOV < OSV < SVO ≈ OVS 

Hortxe izanen genuke ordenazioá on lau hitz-ordena horiek aráuz euren zailtasun prozesatiboa (mugimendu sintaktiko gehiago, zailtasun/kostu gehiago) abiatuz ti oinarrizko SOV hitz-ordena, nola gertatuko litzaken an kasua on euskara. Baina, zér diote (euren) datuek?

Esan nahi baita ze teoria chomskyar biologiko horren arabera, euskaran prozesatiboki errazagoa izanen litzake OSV (bidenabar, munduan praktikoki zero maiztasunekoa) zeinda SVO (bidenabar, munduan gerota maiztasun handiagokoa). Hortaz, berriro galdetu behar dugu: Zér diote (euren) datuek?

Eta justuki galdera horri erantzun genion an sarrera hau:

• [1113] Datuek jotzen duté argiki aúrka Laka-ren teoria chomskyarra 

Genioén atzo ze:

Teoria horren [Laka-ren teoria chomskyar estandarraren] arabera presta geinke ondorengo rankina respektu ordena horien konplexitate sintaktikoa eta kostu konputazionala:

SOV < OSV < SVO ≈ OVS
[aráuz Laka-ren teoria]

non SOV izanen litzaké gutxien konplexua, eta gutxien kostutsua konputazionalki, eta SVO egonen litzaké artén konplexuenak eta beraz kostutsuenak, kin-eta OVS. Jakina, datuek aldeztu beharko lukete ordena hori. Aldezten dute?

Eta erantzuna dá ezetz. Ezta urruti-urrutitik ere. Areago datuek jotzen dute argiki aúrka Laka-ren teoria chomskyar ortodoxoa. Izan ere, Laka-k zioskun ze:

Orainarteko emaitzek erakusten digute, euskaraz SOV eta OSV hurrenkeren erkaketan, lehena nabarmenki azkarrago irakurtzen dutela hiztunek, huts gutxiago egiten dituztela hurrenkera hori ulertzean OSV hurrenkera ulertzean baino,... [Laka, 2018:17]

bitartean eta, bestalde, aipatzen du artikulu bat (alegia, Erdozia 2006b: alegia, "Euskarazko hitz hurrenkera desberdinak prozesatzen" an liburuá "Andolin gogoan", 2006:291-306) non SVO-k dituén esanguratsuki huts gutxiago ze beste edozein ordenak, eta non OSV dén argiki arazotsuena:

SVO < SOV ≈ OVS < OSV
[aráuz datuak]

Ez, orainarteko emaitzek erakusten digute ze, mutur batean, SVO da kostu konputazional gutxien dituen ordena (bitárten Laka-ren esanetan SVO da gehien dituena, batera-kin OVS), eta beste mutur batean, OSV da gehien dituena (Laka-ren teorian OSV da bigarren gutxien dituena). Gainera, SVOk erakutsiko lituzké errore gutxiago zein OVSk, hala experimentu horretan nola an bigarren experimentu bat non, konpáratuz SVO eta OVS (bidéz diseinu bat askoz konplexuagoa ze noiz konparatzén SOV eta OSV), Laka-k esango digu ze (ikus "Laka: norbaitek explikatuko al dit?"):

Laka-k diosku an "SVO eta OVS hurrenkerak" honako hau:

"Nabarmentzekoa da ez dugula inolako prozesamendu-abantailarik aurkitu subjektua lehenengo duen hurrenkeraren kasuan (SVO)" [Laka an "SVO eta OVS hurrenkerak", 3. paragrafoa]

Baina ikusi ahal izan dugu nóla, SVO eta OVS konparatzean, báda prozesamendu-abantaila estatistikoki esanguratsua (edo nabarmena) aldé SVO an prozesamendu-ariketa oinarrizkoena, zein dén ulermen-ariketa: akatsak (ikus an artikulua titulatzen "Euskarazko hitz hurrenkera desberdinak prozesatzen"). Ikus:

SVO eta OVSren artean (p<.05) [Erdozia, 12. or.]

[OHARRA: aipatu berri dugun p horren balioa bada txikiago ze 0.05, nola dén kasu horretan, orduan diferentzia hori estatistikoki esanguratsua da, hots nabaria (aldé SVO)].

Izan ere, ulermen-ariketan:

• SVO dá esanguratsuki eraginkorragoa ze beste hiru ordena konparatuak (alegia, esanguratsuki akats gutxiago ze SOV, OVS eta OSV). 
• OVS eta SOV dirá esanguratsuki eraginkorragoak ze OSV; eta esan gabe doa,
• OSV ez da esanguratsuki eraginkorragoa ze beste ezein ordena.

Hori diferentzia esanguratsua aldé SVO errepikatzen dá an bigarren experimentu bat zeinen emaitzak diren jasotzen an "Processing Derived Word Orders in Basque" edo an "Processing verb medial word orders in a verb final language" (zehaztu behar da ze experimentuan hala sujetu ergatiboak eta objetuak nola eurei dagokien aditz-morfologia agertzen dirá an euren forma morfologikoki sinpleena: euren singularrak). Ikus:

Sak-V-Oa sentences [sujetu ergatiboak eta objektuak singularrean daude: "Gizonak ikusi du emakumea"] generated fewer errors than any other condition [adibidez: "Emakumea ikusi du gizonak"] (Sak-V-Oa vs. Oa-V-Sak T (23) = -3.093 p < 0.006; Sak-V-Oa vs. Sek-V-Oak T (23) = -2.547 p < 0.02; Sak-V-Oa vs. Oak-V-Sek T (23) = -2.145 p < 0.05). ("Processing Derived Word Orders in Basque", 16 or.)

edo:

For the analysis of the amount of errors in the comprehension task, SVO and OVS conditions showed a statistical difference [aldé SVO!!!!!] when the constituents of the sentences were singular [hots,  "Gizonak ikusi du emakumea" da gertatu esanguratsuki efektivoagoa ezi "Emakumea ikusi du gizonak" ] (SSING-V-OSING vs. OSING-V-SSING t(23) = 3.1, p = 0.005). ("Processing verb medial word orders in a verb final language", 16 or.)

Baina, nóla liteke esatea ze "nabarmentzekoa da ez dugula inolako prozesamendu-abantailarik aurkitu subjektua lehenengo duen hurrenkeraren kasuan (SVO) [respektu OVS]" [Laka an "SVO eta OVS hurrenkerak", 3. paragrafoa]?

Norbaitek explikatuko al dit?

Baina, egia esan, nóri axola zaio eskandalu zientifiko eta sozial hau?

Eskandaluez gain, eta goragoko galderari erantzunez, eurek emandako datu horiek ez datoz bat kin hasierako ordenazio teorikoa (SOV < OSV < SVO ≈ OVS), eta ez datoz bat ezta urruti-urrutitik ere. Hortaz, zientziaren bidetik, zér egin beharko luké Laka-k? [3147]