Baina mintzo gaitezen burúz "versus": Nóla sortu eta evoluzionatu zén oraingo preposizio hori? Nóndik dator? Nóla heldu zaigu?

Baina mintzo gaitezen burúz "versus": Nóla sortu eta evoluzionatu zén gure oraingo preposizio hori? Nóndik dator? Nóla heldu zaigu?

Has gaitezen esaten ze egungo euskal preposizio horren jatorria aurkitzen da an aditz latindar bat ("verto/vertere") zeinen partizipioa baitzén gure intereseko "versus" forma hori. Ikus aditz horren sarrera-hasiera an Oxford Latin Dictionary:

Bide batez aipatu ze halako jatorri verbala izaten dá preposizio-iturri tipiko horietakoa hala an latina nola an euskararen latin-jatorriko preposizioak nola "versus" edo "salbu" halanola ere an euskara barneko jatorrikoak nola dirén "lekat" edo "gehi", hola berriro erakutsiz ze, maiz esan dugunez, euskararen garabideak dirá hain propialak nola universalak. Baina segi daigun.

Jatorri verbal horretatik sortu zén "versus" hitza an lexiko latindarra (nondik gaztelanian "verso" eta euskaran "bertso"), halanola ere "versus" adverbio bat (ikus beherago) eta gure intereseko "versus" postposizioa ere, erakutsiz noláko emankortasuna lortu ahal den, normaltasun osoz. Jo daigun berriro ki goragoko Oxford Latin Dictionary:

nondik:

2 (w. prepositional force, placed after an acc.) In the direction of, towards: a (following the names of towns). b (followling other geographical names, names of cardinal points; also rarely preceding).[Oxford Latin Dictionary]

Hor ikusten dugú ze hasieran "versus" kokatzen zén ondóren hiri-izenak an akusatiboa, postpositiboki:

• Romam versus

eta baita ondóren bestelako referentzia geografikoak. OLD-k ondo egokiro zehazten digunez, azken kasu horretan hasten ziren agertzen zenbait salbuespen prepositibo (also rarely preceding), akaso zeren referentzia horiek ez gutxitan izanen zirén luzeagoak zein hiri-izenak.

Dakigunez, salbuespenezko "versus" prepositibo horiek gerora bihurtuko zirén "vers" preposizioa an frantsesa edota "verso" preposizioa an italiera. Eta, jakina, erro horretatik bertatik gerora sortuko zén gure intereseko "versus", baina horretarako, oraindik gertatu beharko zirén zenbait bilakaera zeintaz saiatuko garen mintzaten an ondorengo sarrerak. [3077] [>>>]