Mitxelena (FHV): "Con todo, nos aproximaremos probablemente mas a la verdad si suponemos que..."

Beste sarrera batean esan dugunez (ikus #2964), Mitxelena-k hobesten zuén ikuspegia ezen Azkue-ren atzoko "k-" epentetiko hori (an bigarren elementuak on zenbait hitz konposatu eta derivatu) ez dela epentetikoa, hantxe sortua, baizik lehendik ere bazetorrela nahizta gero inguru fonetiko batzutan oklusioa galduko zen. Edonola ere, gaur azpimarratu nahi genuke ze Mitxelena ez da agertzen batere ziur burúz "k-" zahar horiek:

La situación, ya en los primeros documentos medievales, es demasiado confusa para que podamos reconocer con seguridad la distribución primitiva: en toda la historia de la lengua se manifiesta después la tendencia a generalizar las formas plenas, con oclusiva inicial, y a elevarlas al estado de palabras autónomas. Con todo, nos aproximaremos probablemente más a la verdad si suponemos que... [Mitxelena, FHV, 245-246]

Horretaz ere, eta ikusi genuenez (#2964), berriki EHHE-k (2019, zuzendua ganik Joseba Lakarra eta koordinatua ganik Julen Manterola) dio, besteak beste, ze:

... ; bokalarteko -k- ez da galdu ohi euskaraz,... [EHHE, 2019]

eta azalpena hobe doala baldin prozesua hasi ti "h-" soinu aspiratua.

Guk ez genituzke aterako konklusio orokorrak, eta beraz hedagarriak ki halako evoluzio guztiak, zein akaso gertatu dirén an garai eta zirkunstantzia ezberdinak edota bilatuz helburu ezberdinak ere (batzuetan expresiboak, bestetan ezberdintzaileak, akaso beste batzuetan analogiak piztu leiké prozesua,...; ikus #2969). 

Gure helburuetarako, ordea, berdin da zéin den prozesuaren norabidea: "ho > -ho > -ko" (guk hobesten dugunez) edo "ko > -ko / ho": izan ere, bietan dugú oinarrian ber hurbileko erakuslea, delarik "ho" hurbileko erakuslea, askotan aipatua (nola guk hobesten dugun), delarik "ko" hurbileko erakuslea. [2979] [>>>]