Azkue, aipatuz Bonaparte printzea (1932): "Donde, por lo menos en mi opinión, añade el príncipe, donde mejor se conserva un vocablo primitivo es en los compuestos: 'bet' por 'begi' «ojo», en 'betazal'..."
Atzo genioenez, Bonaparte printzeak uste zuén ze "kume" zén zaharragoa zein "hume" edo "ume" (antzera nola Mitxelena: ikus #2964), halan ze azken bi aldaera horiek izanen zirén lehenengoaren derivatuak bidéz higadura fonetikoa on hasierako "k-" soinu oklusibo hori, zein, lehen fase batean, bihurtuko zén aspirazioa ("h-") eta gero desagertuko zen (zero). Azkue-k (zeinentzako "k-" hori zén epentetikoa, eta beraz sortua an prozesua on konposizioa edo derivazioa: ikus #2959) kritikatuko dú Bonaparte-ren azalpena honela:
EI príncipe Bonaparte, en su hermosa obra Le verbe basque en tableaux, dice (pág. XI, nota 2.ª) que a su parecer el orden cronológico del cambio de consonante en los demostrativos aislados habrá sido: k, g, h. De kau se habrá formado gau y de éste hau. Este último, más tarde, habrá dado lugar a au. Esta aserción de nuestro príncipe pierde, creo yo, no poco de su credibilidad por estas palabras que puso a continuación. «Según esta manera de ver, kume en emakume «mujer» sería más primitivo que hume o ume «niño». Donde, por lo menos en mi opinión, añade el príncipe, donde mejor se conserva un vocablo primitivo es en los compuestos: bet por begi «ojo», en betazal «párpado>, (corteza del ojo), gal por gari «trigo», en galburu «espiga» (cabeza de trigo) ... etc., etcétera.» [Azkue, 1932:221-222]
Bai, ez dirudite oso adibide egokiak Bonaparte-k erabilitako horiek, zeren "bet-" dá emaitzá on prozesu fonetiko/fonologiko bat zein dén gertatzen noiz "begi" aurrekonposatzen den, izanki "begi" forma osoagoa, gutxio higatua. Gauza bera gertatzen da kin "gal-" respektu "gari", zein berriro den osoagoa.
Gorago aipatu dugunez (ikus adibidez #2961), Azkue-ren ikuspegitik hasierako "k-" hori (an "kume") izanen zén emaitzá on konpositizio/derivazioa, zeintan agertuko zén, kasu horretan, "k-" epentetiko bat (bestetan "t-" bat), abiatuz ti "ume" zaharragoa. Kontrako norabidea respektu Bonaparte edo Mitxelena, baina ber geltokiak. [2978]


0 Comments:
Argitaratu iruzkina
<< Home