Mitxelena (FHV): "Lo más probable es que este proceso se cumpliera no solamente en inicial absoluta, sino también en muchos compuestos y derivados cuando la oclusiva no se apoyaba en una sibilante -o al menos en una consonante- anterior."
Amaitzen genuén atzokoa esánez:
Hor, bereziki azpimarratu nahi genuke ze antzera nola adibidez "-d-" intervokalikoak erraz higatu ohi diren (harik deságertu), ez dela ber fenomenoa gertatzen kin "-k-" intervokalikoak, zein ez ohi diren desagertu:
... ; bokalarteko -k- ez da galdu ohi euskaraz,... [EHHE, 2019]halan ze esango genuke ze Mitxelena-ren azalpena ("kide > -kide / -ide", ikus #2961) geldituko litzaké aski ahuldua. Eta zér zioen Mitxelena-k gain puntu hori? Bihar saiatuko gara erantzuten.
Mitxelena-k dio honako hau:
12.18. Conviene hacer aquí, para fijar las ideas, un breve resumen del esquema, en su mayor parte conjetural, que proponemos para el sistema oclusivo del vasco antiguo. (...)
Las fuertes, sordas y plenamente oclusivas, eran aspiradas o no según la posición. De aquí que, en circunstancias y fecha no exactamente precisables, las aspiradas - o algunas de ellas- llegaran a aflojar la oclusión y terminaran por reducirse a h y naturalmente a cero en los dialectos que perdieron la aspiración e incluso en los otros muy a menudo. Lo más probable es que este proceso se cumpliera no solamente en inicial absoluta, sino también en muchos compuestos y derivados cuando la oclusiva no se apoyaba en una sibilante -o al menos en una consonante- anterior. [Mitxelena, FHV, 254]
Hau da:
Lo más probable es que este proceso [gure kasuan: "kh > h > zero"] se cumpliera no solamente en inicial absoluta [zehazki: "khide > hide > ide"], sino también en muchos compuestos y derivados cuando la oclusiva no se apoyaba en una sibilante -o al menos en una consonante- anterior [adibidez an: "vokala + -khide > vokala + -hide > vokala + -ide. [Mitxelena, FHV, 254]
EHHE-k proposatzen du ze "kide" etor zitekén ti "*khi(n) + -de". Hortik abiatuz gero, kontua da ze hasierako soinu oklusibo aspiratu zahar horrek ("kh-"):
Hiru kasuetan gaude an eszenario propio bat, gaude aurrén barne-prozesu bat (ikus #2961). [2964]1.: gal zeikén bere oklusibitatea eta bere aspirazioa noiz konpósatu (eta ez lehenago) kin hitzak zein ez ziren amaitzen an sibilante bat -o al menos en una consonante- (intervokalikoak), halan ze egongo ginake an eszenarioa on Mitxelena, zeinen abiapuntua izanen litzakén "khide".
2.: gal zeikén bere oklusibitatea (geldituz bere aspirazioa) lehenago zein hasi konposatzen kin beste elementu lexiko batzuk, halan ze egongo ginake an eszenarioa on EHHE, zeinen abiapuntua litzakén "*hide".
3.: gal zeikén bere oklusibitatea eta bere aspirazioa lehenago zein hasi konposatzen kin beste elementu lexiko batzuk, halan ze egongo ginake an eszenarioa on Azkue, zeinen abiapuntua litzakén "ide".


0 Comments:
Argitaratu iruzkina
<< Home