osteguna, martxoa 05, 2026

"derauztet > deustet" an erabilera beregaina (ez-laguntzailea) ganik Fray Juan de Zumarraga an 1537

Atzo eta herenegun aipatu ditugu bi erabilera ganik Lazarraga (1588), non erabiltzen zirén "*eradun" aditzaren forma ez-laguntzaile higatuak:

Horrá Lazarraga-ren beraren bigarren alea: 

Amore poderosoa, jauna / asko deusut esquerric (Lazarraga, 1588)

non berriro ere, Lazarraga-k ematen digún "deusut = deutsut" ez-laguntzailea, an ber erabilera eta signifikantza nola balitz "de(ra)utzut" beregain zaharra ("*eradun"), hola oihukatuz bere jatorria:

  • de(ra)utzut > deutzut/deutsut

 antzera nola

  • de(ra)uat > deuat (ikus ere #3015)
alegia, espero genuenez, ber "*eradun" aditza.

Báda beste halako erabilera are zaharrago bat ganik Fray Juan de Zumarraga durangarra, jaioa an 1468 (alegia an erdialdea on XV. mendea), an gutun bat zein idatzi zuen an 1537:

  • esquerric asco deustet

signífikatuz:

  • eskerrik asko ematen dizkiet

Ikusten dugunez... (ikus atzokoa eta herenegungoa)

... justuki an ber erabilera eta signifikantza nola erabiltzen zén "*eradun" (zein dén, bide batez, ber signifikantza zein den interpretatzen an Irulegiko inskripzioa), erakutsiz eta are frogatuz, gure ustez nahiko argiki, bere jatorria: "*eradun". 

Gainera, hor ere aurkitzen dugú ber evoluzio regularra zein goragoko bietan, alegia:

  • de(ra)uztet > deustet
berriro erakutsiz adizki horien jatorria: "*eradun". [3018]

1 Comments:

Blogger Josu Lavin said...

derauztet naffarrera standardeko adizkia da, zeinaren valioquidea dizkiet baita euskara akademiko unibertsitarioan:

dizkiet = derauztet
diet = derauet

Pluraleko formak derautzet aldaera dauka, Zuberoan: deitzet

derauztet pl = deustet sg + z
derautzet pl = deutset sg + z

Adeitsuki

osteguna, martxoa 05, 2026 10:25:00 AM  

Argitaratu iruzkina

<< Home