ostirala, martxoa 06, 2026

Errore bat: "deustet" adizkia dá transitiboa (edo bestela esanda: iragankorra), eta hor "-te-" morfema ez da referitzen ki "nork" argumentua (nola esaten den an "Lazarraga Eskuizkribua: Edizioa eta azterketa"), baizik ki "nori" argumentua

Mintzatuz gain "derauztet > deustet" (ikus atzokoa), gaur zehaztu nahi genuke errore bat zein irakurri ahal den an "Lazarraga Eskuizkribua: Edizioa eta azterketa" (v1.2) ganik Gidor Bilbao, Ricardo Gómez, Joseba A. Lakarra,  Julen Manterola, Céline Mounole eta Blanca Urgell (2011), noiz komentatzen dutén honako esaldia ganik Lazarraga (1588) an euren A17 atala:

 zeinen 9. eta 10. versoak dirén hauexek:

eta non, konprobatu ahal dugunez, aurkitzen dugún gure goragoko "deustet" adizkia, kasu honetan laguntzaile modura ("deustet aguinduquetan = agintzen diet"), zeintaz, ohar batean, irakurtzen dugún honako hau:

deustet aguinquetan
agintzen diet’; Lazarragaren eskuizkribuan, -te- morfema iragangaitzetako Nori eta iragankorretako Nork argumentuen pluralgile bezala agertzen da: ecarten (AL: 1153r, AL: 1154v, A1: 37), liçatela (AL: 1154v), egotela (AL: 1154v), darabilte- (A1: 47, A24: 87), deustet (A17: 9), jate (B3: 77), eusten (‘zien’ nahiz ‘zioten’, passim); -de- morfema, ordea, iragangaitzetako Nor argumentuaren pluralgile bezala erabiltzen du. Bost aldiz aurkitu dugu eskuizkribuan: çarade (AL: 1144v, B18: 91), dirade (A1: 52), çagode (A5: 2), çaucidenean (A16: 86), gabilçaden (A17: 93), çabilçade- (B18: 147).

Bistan denez, goragoko (eta eurek expresuki aipatutako) "deustet" hori dá transitiboa (edo bestela esanda: iragankorra), eta hor "-te-" morfema ez da referitzen ki "nork" argumentua (nola esaten den), baizik ki "nori" argumentua on NNN adizki laguntzaile bat, hagin zuzen ere betiko "*eradun" laguntzailea:

  • nik haiei derauztet > deustet
Beraz, "nori", eta ez "nork". [3019]

2 Comments:

Anonymous Anonimoa said...

Paperezko edizioan zuzenduta dago eta pluralgile hori Nork zein Nori argumentuekin erabiltzen duela esaten dute.

ostirala, martxoa 06, 2026 11:24:00 AM  
Blogger Josu Lavin said...

IA Translator programari Lazarragaren textu hau emanik:

https://crm.interlingua.education/

Doncella guztioi deustet aguinquetan / daguiela amoraduoc ondo artu.

Berak ematen digu InterlinguAzko itzulpena:

A tote le donzellas io ordina que illas recipe ben a iste enamoratos.

*enamorato => inamorato

Eta programa berbera erabilita interlinguatik euskarara itzultzen dugu:

Neskame guztiei agintzen diet maitemindu hauek ongi har ditzatela.

Harrigarriro!




ostirala, martxoa 06, 2026 11:30:00 AM  

Argitaratu iruzkina

<< Home