Jakina, ohi legez, inork ez zuen erantzun

Zioén atzo Migeltxo-k:

Ordea, dira pasa urte aunitz eta inork ez ez du jarraitu tik hori ildo. Ezta sikiera sozialki planteatu. Salbuezpenak, batzuk minoria ezezagun ta zensuratuk.

Bai, orohar (eta salbuespen oso esangurtsuak egonda ere: hor nabarmendu nahi dugú Ibon Sarasola: ikus adibidez #278), hizkuntzalariek ez dute egin euren lana (eta hemen nabarmendu nahi dugú Itziar Laka: ikus adibidez #1742). Eta hizkuntzalariek ez dute egin euren lana zeren ez dute onartu nahi egia, esan nahi baitá egia zientifikoa, egia demostrablea ezen sintaxi buruazkenak dirá orohar askoz gutxio potenteak, askoz gutxio efizienteak eta efektiboak zeinda sintaxi burulehenak. 

Esaten ari gara ze japoniera da askoz gutxio potentea, eta askoz gutxio efiziente eta efektiboa zein inglesa zatio arrazoi puruki mekanikoak, fisikoak, nola dirén arrazoi sintaktikoak (hitz-ordena). Diferentziak nabari-nabariak dira an edozein manifestazio linguistiko, baina saiatuko dira azáltzen diferentzia nabarmen horiek bidéz kontu kulturalak, ahaztuz mekanismoa, mekanismo sintaktikoa, non datzan arazoa, eta zeinen efizientzia eta efektibitatea dén oso argiki mugatua respektu posibilitateak zein ematen dituén sintaxi progresiboak (edo mixtoak). Baina hizkuntzalari japoniarrek orohar (eta hemen ere salbuespen oso esanguratsuak egonda) ez dute onartzen evidentzia mekanikoa, zein bihurtzen dén evidentzia praktikoa, an jarrera zientifikoki mediokrea.

Euskararen esparruan, bestalde, jarrera mediokre hori batzuetan bihurtzen dá argiki iruzurtia:

• Eskandalu zientifiko eta sozial bat, baina, nori ajola zaio? 

Genioén atzokoan burúz tesi ofizial, ortodoxo, chomskyarrak:

Beste alde batetik daukagú teoria sintaktikoki oroberdintzailea, zeinen arabera dena da berdin: berdin da sintaxi edo hizkuntza batean eukitzea juntagailu kopulatiboak edo ez (nola "eta" edo "edo"), berdin da hizkuntza batek (hiztun batzuek) eskura eukitzea baliabide konparatibo berezituak edo ez, berdin da eukitzea estruktura erlatibo potenteak edo ez, berdin da SVO edo OSV...

Berdin dio sintaxiaren ordenak, hizkuntzaren egiturak: guztiak prozesatzen ditugu efikazia berdinarekin. (Lakaren irakaskizuna. Ikus Luistxo Fernandezen "Burmuina aztertuz ikasi ditugun euskararen 4 sekretu", publikatua an Sustatu, 2015-07-20).

Berdin da edozer. Edozein kasutan ere, hizkuntza guztiak izanen dira berdin eraginkorrak.

Hortxe, ("Berdin dio...") daukagú hizkuntzalaritza ortodoxoaren dogma, zeintaz jada mintzatu garen an atzoko sarrera. Gainera, Sustatuko sarrera hartan (2015-07-20), egin genuén honako komentarioa:

Hau eskandalu zientifiko bat da.

Lakak du mantentzen:

“Hainbat esaldi, ordena desberdineko elementuekin eman zitzaizkien zenbait euskaldun elebiduni, eta SOV ordenakoak azkarrago eta zalantza gutixagorekin detektatzen zituzten hiztunek. Beste ordena posibleek (OSV, SVO, OVS) antzekoak ziren hiztunentzat, ez dago bereizketarik ordena bat bestearen aurretik.” (Luistxo Fernandezek ekartzen dizkigu Lakaren esanak)

Hori da tesi berbera zein Lakak dun mantentzen (oraindik ere) an bere artikulua titulatzen “SVO eta OSV hurrenkerak”, edo berbera zein Erdoziak nahi duen defenditu (nahiz ez dun lortzen) an bere artikulua titulatzen “Euskarazko hitz hurrenkera ezberdinak prozesatzen”. Baina, euren experimentuak eta euren emaitzak erabilita ere, konklusio horiek ez dira egiazkoak. Eta edozeinek konproba dezake ez direla egiazkoak (ikus adibidez nire bloga: "balbula").

Euren experimentu eta emaitzetan ikusten da nola SVO ordenakoak diren hain justu "azkarrago [irakurtze eta erreakzio-denborak kontuan hartuta] eta zalantza gutxiagorekin [errore-tasak kontuan hartuta] detektatzen" dituztenak. SVO da nagusitzen gain SOV, OVS eta OSV.

Hau guztia da eskandalu zientifiko bat, errepikatzen dut: eskandalu zientifiko bat.

Bai, dá eskandalu zientifiko eta sozial bat, baina, nori ajola zaio? (ikus sarrera hau eta hau)
----------------------------------------
Jarraian kopiatu dut komentarioa:

--------------------------------------

Jakina, ohi legez, inork ez zuen erantzun (ikus ere adibidez #230).  [3057]