Bai, daukagun informazioa daukagula, verosimilitate handiena ikusten diogu ki hipotesia ezen "-ko" eta "-to" (horiek ere) sortu ziren abiatuz ti "-ho" hurbileko erakuslea, jarráiki euskararen garabideak eta erabiliz euskararen materialak eta mekanismoak

Jarraituz kin gure haria, gogora daigun ze akitanieratik heldutako testigantza apurretan báda "-ko" atzizkirik, ondo testigatua an erabilera diminutibo-hipokoristikoa, zein, genioenez oso interesgarriki (ikus ere #2952), lotu ahal dugún kin gure (Azkue-ren) "-k-" eta "-t-" epentetikoak (ikus #783 edo #784). Puntu horretaz, irakur mesedez ondoko sarrera, non mintzo ginen burúz akitanierako "-ko" eta "-to" diminutibo-hipokoristikoak (antza, iberieran ere existitzen dira: ikus #1837), lotuz euren aukera kin hitzaren inguru fonikoa:

• [1840] "neskato" vs "mutiko": non akaso inguru fonikoak erabakiko zuén "-t-" ala "-k-" ("-to" ala "-ko")

Azpimarratzen genuén atzo nóla Pharies (2002) gogoratzen zuén ondorengo observazioa ganik González Ollé (1962):

Irakurtzen dugu an David Pharies-en "Diccionario  etimológico  de los  sufijos  españoles" (2002), aipatuz González Ollé (1962), nóla gaztelanian, XV. mendetik atzera...

..., sólo '-ico' es compatible con las bases terminadas en '-t-'. (...) ..., esta restricción no se abandona completamente haste el siglo XIX,... [Pharies gain González Ollé, 2002:307]

eta amaieran genioén ze:

Akaso, antzeko restrikzio moduko bat funtzionatzen zén an akitaniera (eta an euskara) noiz aukeratzen artén "-ko" edo "-to" diminutiboak. Esan nahi baita ze, nola esan dugun beste nonbaiten, akaso sufijo-aukera hori neurri handi batean zor zaión ki inguru fonikoa.

Esan nahi baita ze, garai zaharretan, akaso noiz azkenaurreko silaban aurkitzen zén "-k-" soinua, existitzen zen joera bat ki emán bukaeran "-t-" soinu diminutiboa, nola an "neskato", eta noiz azkenaurreko silaban existitzen zén "-t-" soinua, alderantzizko joera gertatzen zen, emanez errazago "-k-" an bukaera diminutiboa, nola an "mutiko".

Halako joera batek (zein akaso neurri batean pasatu zén ki gaztelania zaharra, agian via romantze nafar-aragoiarra) erakutsiko luke berriro nóla "-k-" eta "-t-" soinu horiek, neurri batean bederen, erabakiko zirén zatio arrazoi fonikoak.

Bai, daukagun informazioa daukagula, verosimilitate handiena ikusten diogu ki hipotesia ezen "-ko" eta "-to" (horiek ere, ikus #2952) sortu ziren abiatuz ti "ho" hurbileko erakuslea, jarráiki euskararen garabideak eta erabiliz euskararen materialak eta mekanismoak. [2957] [>>>]