Eraña (2020): "Gure ustez, baliteke bokal arteko "-r-" ahularen galera Gipuzkoa aldean Araban baino berankorragoa izatea."

Herenegungoan nabarmentzen genuelarik ze...

• [3024] Gipuzkera zaharrean dokumentatzen dirá "-ra-" gabeko "*eradun" adizki argiak ere

gaurkoan azpimarratu nahi genuke Ane Eraña-ren ideia ezen prozesu hori gerta zitekén lehenago an Araba respektu Gipuzkoa (an bere 2020ko "Jagin aditz laguntzaile ditrantsitiboa aztergai"):

Gure ustez, baliteke bokal arteko -r- ahularen galera Gipuzkoa aldean Araban baino berankorragoa izatea. [Eraña, 2020:239]

Araban (esan nahi baitá, mendebaldeko hizkeretan), ordea, abiapuntua izanen zirén "*eradun" aditzeko "de-" forma regularrak (eta ez "di-" irregularrak nola an gipuzkera), halan ze, elkartuz "-ra-" partikularen higadura ("-r-" intervokalikoa) kin "z → s" eta "tz → ts", izanen genuké:

• de(ra)uzt → deust

• de(ra)utzut → deutsut 

• de(ra)utzo → deutso

zein, formalki objetu-pluralak izanda, hasiko ziren erabiltzen kin objetu-singularrak ere...

• akaso noiz "*eradun"-en forma objetu-singular batzuk (nola "deukot") hasi ziren izaten nahasgarriak (adibidez respektu "euki" aditzeko "daukot > deukot"),...
  

• edo akaso barnén prozesu analogiko bat zeintan hurbilduko ziren ki antzeko aditz tripersonal zahar bezain hedatuak an euskararen geografia guztia (nola akaso bereziki "iñotsi", signifikatuz "esan", edo "erauntsi" an zenbait adiera, zeintan ez ditugun aurkitu forma objetu-plural zaharrak) edota, era berean, aproximazio formal hori gerta zitekén respektu aditz zahar bipersonalak nola "eutsi". Halako aditzak, esan lez, funtziona zitezkén nola atraktore analogikoak gainén "*eradun" aditz laguntzaile tripersonala, zeinda, aldaketa superfizial horiekin ere, berdin segituko zuén izaten betiko "*eradun" berbera. 

Edo, jakina, biak batera. [3026]