osteguna, martxoa 12, 2026

"hark hura hiri derauk/n → deuk/n" ("*eradun" objetu-singularra), berriro sendoki sugerituz nóndik derivatzen dirén mendebaldeko laguntzaile aktibo indikatibo tripersonalak

Komentatzen genuen atzo nóla domuentatzen dirén "-ra-" gabeko "*eradun" adizki argiak an gipuzkera, hala nola adibidez

  • diuztegun ← di(ra)uztegun ("dizkiegun")
  • diuzcun ← di(ra)uzcun ("dizkigun")
  • diuscun ← di(ra)uzcun ("dizkigun", ikus atzokoa)
  • diutzudan ← di(ra)utzudan ("dizkizudan")

halanola ere soilik "-r-" gabekoak nola:

  • diauzten ← di(ra)uzten ("dizkidaten")

 eta Josu Lavin-ek komentatzen zigún honako hau:

RAdun guztiak RAgabe bilaka daitezke:

derauzut = dauzut
dereizüt = deizüt
derautzut = dautzut
derautsut = deutsut
...
Horretaz, ikus holako ibilbide batzuk an gure #2021, nondik hartu dugún zati hau (klikatu gain irudiak ki ikúsi hobeto):

Alde batetik, dauzkagú:

  • derauk/deraun deuk/deun
  • darauk/daraun dauk/daun

edo:

  • derauk/deraun → drauk/n dauk/daun

baina, bestetik, ekialdean agertzen zaigú:

  • har hura hiri deik/dein  

nola ikusi genuén an ondoko mapak:

*EDUN [+pres., hark-hura-hiri (giz.)] 

*EDUN [+pres., hark-hura-hiri (andr.)] 

Eta ekialdeko "deik/dein" ere abiatzen dirá ti "*eradun":

  • derauk/n "au > ai" = deraik/n (ikus #2030 eta #2031) → "ai > ei" = dereik/n (ikus #2032) → deik/n 

Bestalde, azpimarratu nahi genuke ze irudiotan berriro ikusten dugu nóla mendebaldeko hizkera batzuetan gelditu zaizkigún halako "*eradun" forma higatuak kin konkordantzia objetu-singularra:

  • hark hura hiri derauk/deraun   deuk/deun ("*eradun" objetu-singularra)
  • hark hura hiri deua/deuna doa / dona ("*eradun" objetu-singularra
genioenez, sendoki sugerituz nóndik derivatzen dirén mendebaldeko laguntzaile aktibo indikatibo tripersonalak ("*eradun"). [3025]