Friday, March 24, 2017

Arazo guztiak joan ohi dirá batera

Aurreko sarreran komentatutako esaldi horretan dira existitzen gutxienez lau mota hon arazo komunikatibo, zein normalean joan ohi dirá batera. Horra hor esaldia, gorriz markatua:
Nola nahi ere, hala osaturiko unitateak esaldiaren oinarrizko osagaiak baino ez dira, eta unitate gisa dute zentzua: esaldiaren adreiluak dira, eta, berez, berdin dio prepositiboki zein postpositiboki fabrikatuak diren. Laburkiago adieraz daitekeen zerbaiten hedadurazko zehaztapentzat jo ditzakegu (ezkerrerantz hedatua postpositiboa, eta eskuinerantz hedatua prepositiboa) [Juan Garzia, 2014:20-21]
Ikus ditzagun:

1.: Arazo sintaktikoa: Esaldi horretan azkeneraino ez dakigu perpaus nagusian gaudenentz, esaldi subordinatu batean gaudenentz, konplementu direkto batean gaudenentz, konplementu predikatibo batean gaudenentz... eta soilik azken morfeman (-gu) jakingo dugu zéin den subjektua (objektua ez da izanen argi inoiz ere ez, zeren esaldia ez da batere ondo kateatzen kin aurreko esaldia). Hori dá inkoherentzia sintaktikoa.

2.: Arazo informatiboa: Esaldi  horretan azkeneraino ez dakigu ba ote gauden theman, edo rhemaren parte gutxien rhematikoan edo rhemaren parte rhematikoenean... eta soilik bukaeran jakingo dugu ze hasierako informazio hori ari zén izaten hain zuzen esaldiaren informazio rhematikoena (fokua). Hori dá inkoherentzia informatiboa. Gauza da ze oro har osagarriak dira izaten rhematikoagoak ze euren buruak, eta hori da arrazoia zergátik ordena burulehena den izaten informatiboena. Eta zenbat eta rhematikoagoa (ezustekoagoa) izan osagarri bat, orduan eta informatiboki inportanteagoa izanen da osagarri hori egon dadin ondo thematizatua, ondo aurreprestatua.

3.: Arazo interpretatibo-expresiboa: Inkoherentzia sintaktiko-informatiboak (normalean biak batera baitoaz) ekarri ohi du berekin desoreka interpretatibo-expresiboa, esaldian ezin baitira egokitu berdin efektiboki azentuak edo bestelako ñabardura intonatiboak noiz informazioa ez dagoen koherenteki oinarritua sintaktiko-informatiboki. Salbu an kasu oso-kontextualak, non koherentzia sintaktiko-informatiboa ez den bereziki beharrezkoa, esaldi-amaieran egoten dira baldintza expresibo egokienak afin efektiboki eman eta interpreta daitezen osagarri rhematikoenak (zeinek eraman ohi dute azentu fokala edo bestelako enfasi-moduak). Eta baldintza abantailatsu horietan datza koherentzia interpretatibo-expresiboa.

4.: Arazo digestiboa: Subjektuak, aditzak, nexuak, izenak eta orokorrean buru sintaktiko-informatibo guztiak dira izaten laburragoak ze euren osagarriak (horregatik esan genezake ze hobeki digeritzen dira), aparte eman koherentzia sintaktiko-informatibo-interpretatibo-expresiboa. Horregatik elementu laburrago horiek bukaeran kokatzea dá, gainera ere, desoreka digestibo bat.

Halako arazo horiek dira gertatzen sistematikoki an sintaxi buruazkenak (zenbat eta buruazkenagoak, eta gehiago). Eta hizkuntzen ibilera ez da baizik saio konstante bat afin joan soluzionatzen ahalik eta hobetoen arazo horiek (ikus adibidez sarrera hau). Hizkuntzen ibilera dá ekonomia purua.
______________________________
Irakur ere sarrera hauek:
1.: Sintaxia da ekonomia purua
2.: Informazio referentziala izaten da arinagoa (aurre aditza), eta informazio berria izaten da pisuagoa (atze aditza)
3.: Adreiluak nola etxeak
4.: Adreiluak
5.: Juan Garzia: "berdin" ala "oso desberdin"?  
6.: Zer gertatzen ari da hemen?

7.: Ordena regresivoa: zentzu batean, izenzalekeriarik gogorrena

0 Comments:

Post a Comment

<< Home