asteartea, urtarrila 31, 2023

Garai horretan, erabiltzen al zirén Urolaldean ere "dio-" adizki singularrak?

Atzokoan, ikusiz ondorengo taula ganik Leturiaga (2019):

genioén:

Taula horretan ederki antzematen da nóla *eradun jatorriko adizkiak oso zabalduta egon zirén artio XVIII. mendea. Gainera ikusten da nóla forma horiek orokorki galtzen ari zirén "-ra-" referentzia datiboa, edo gutxienez referentzia horretako "-r-" hori. Bádirudi ze "-ra-" galdeu zén orokorkiago (an Goierri, Tolosaldea eta Beterri), bitárten Uroladean soilik galdu zén "-r-" partea, barnén joera evolutibo berbera. Akaso bihurtua zén redundantea kin bere aurreko "-i-" hori, zein jada uler litekén nola referentzia datibo bat.

Leturiaga-k, jarraian. jarriko du bere fokua gain Urolaldeko bilakaera propio hori, zehaztuz ondoko taula hau: 

non ikusten dugún lehenengo forma an "dio-" an OikiaDot (1784), zein dén:

OikiaDot (1784): Oikiako Dotrina

Hor, Loiolako dotrinean "diauzkazu" zena, bilakatu dá "diozkagu", zeinen ibilbidea izanen zén (azken urratsean genuké atzoko monoptongazioa):

dirauzkagu > diauzkagu > diozkagu  

horrela amaituz an "dio-", berdin nola goragoko beste eskualdetakoak. Gure galdera dá: Garai horretan, erabiltzen al zirén Urolaldean ere "dio-" adizki singularrak? [1887] [>>>]

Etiketak:

2 Comments:

Blogger Josu Lavin said...

DADU / DiADU + T (dativoa) honetaric dathoz ÇAUT eta ÇAIT aldaera ere.

T atzizquia dativo içaitetic ergativo içaitera passatutacoan honelaco formac sorthu ciren:

Dativoarequin, baina jada aditz activo modura. Subjectua: harc

DADUT > DAUT > DAIT > DIT
+ DERAUT & DEraUST etc.

eta halaber (hemen dativo = > ergativoarequin):
DADUT > DAUT > DOT > DUT

Mendebaldeco JAT, ordea, DA / DiA + T berceric ez da.

Adeitsuqui

asteartea, urtarrila 31, 2023 11:41:00 AM  
Blogger Josu Lavin said...

deraustae = deustae

Biac hemen:

https://klasikoak.armiarma.eus/idazlanak/L/Lazarraga027.htm

derauztate. Hemen adibidez:

https://www.badok.eus/euskal-musika/etxamendi-eta-larralde/yup-la-la-hezurren-balada/hitzak/2877-nun-dira-ene-lagunak

Eta dauztate hemen:

https://www.badok.eus/euskal-musika/kalakan/kalakan/hitzak/16679-kantuz

derauztate Çuberoan deiztae da:

derauztate > dereiztae > deiztae

Adeitsuqui

asteartea, urtarrila 31, 2023 8:26:00 PM  

Argitaratu iruzkina

<< Home