Banaketa geografikoak sugeritzen digu ze "-tzo" eta "-zko/-zka" pluralgileak izanen liraké zaharragoak zein "-zkio" pluralgilea

Egiten genuen an atzoko sarrera honako komentario orokorra gain sorrera analogikoa on "-kio" referentziak:

Gure hipotesian, ordea, "-ko" hori zuzenan sortuko zen ("ho > -ho > -ko"), eta izanen litzaké oso zaharra, ondo zaharragoa zein Zuloaga/Ariztimuño-k aipaturiko "-kio" horiek, zein sortuko lirakén eta gero hedatuko lirakén bidéz analogia (respektu euren kide singularrak sorreran, eta islatuz beste "-kio" batzuk, jada sortuak, gero (adibidez: "dio/dizkio", "zaio/zaizkio", eta hortik "datorkio").

Jakina, ez ginen egon han (inor ez zen egon han) nóiz sortu zirén forma horiek, ez genuen ikusi (inork ez zuen ikusi) nóla sortu zirén forma horiek, baina saiatuko gara fundámentatzen ahalik eta hobetoen goragoko baieztapen hori, ez dadila izan espekulazio hutsa. Hasteko, bota deiogun begiratu bat ki egungo banakeka geografikoa on "dizkio" moduko aldaera dialektalak, konsultatuz Euskararen Herri Hizkeren Atlasa ganik Euskaltzaindia:

Interesgarria iruditzen zaigu nóla justu bi bazterretan, ekialdekoan eta mendebaldekoan, gelditu dirén "-tzo" formak:

• deitzo

• (deu)tzos

Azken adizki horretan "-tzo-" hori ez da funtzionatzen nola benetako pluralgilea (zein dén bukaerako "-z > -s" hori), baina, jada zehaztuta dugunez (ikus adibidez #1809), "-tzo-" hori litzaké arrastoa on jatorrizko forma plural bat ("de(ra)utzo") zein, evoluzioaren zurrunbiloan, amaitu da aplikatua ki objetu singularrak, halan ze, interesgarriki, hizkera batzuetan ez da agertu puralgile berririk (forma berak erabiltzen dira kin objetu singularrak eta pluralak) eta beste batzuetan garatu da goragoko "-z > -s" pluralgile formalki redundantea. nahiz ez semantikoki. 

Bazterretako forma horien ondoan, bi aldeetan ere eta esparru zentralagoan, agertzen dirá nagusiki "-zko" edo "-zka" formak nola:

• dazko

• dizko

• dizka

• daizko

• diozka

• dozko

Eta soilik hizkera gutxi batzutan agertzen zaigú "-zkio" aldaerak, nagusiki area zentralean:

• dizkio

• dazkio

Tipikoki (nahiz ez den beti hola izan behar), bazterretan gelditu ohi dirá forma zaharrenak, neurri batean isolatuak, zeren bazter horietara ez dira hain errazki heltzen erdiladeko berrikuntza linguistikoak. Horrela, soilik bazter batean izanen bagenu "-tzo" pluralgilea datu interesgarria litzake, baina kasu honetan bietan daukagu ber "-tzo" afijoa (kasu batean reziklatua, baina hor dago), akaso adieraziz referentzia plural ondo zaharra.

Hor izanen genuke pista bat nondik argiki susmatu ahal dugun ze 3. personako "-tzo" eta "-zko/-zka" pluralgileak izanen liraké zaharragoak zein "-zkio" pluralgilea, zein izanen litzakén erdialdeko berrikuntza bat, ez hain zaharra, zeinen hedapen dialektala izan dén aski mugatua, [2984]