Zér egiten dutén hizkuntzalari funtzionalistek?: ba, saiatzen dira realitate hori azaltzen (an bere zentzu genuinoa) bidéz arrazoi komunikatiboak, funtzionalak

Atzokoan amaitzen genuen esánez ze:

Kontrasterako, bihar gogoratuko dugú nóla lan egiten dutén hizkuntzalari funtzionalistek.

Horra hor: 

• [1746] Zér egiten duté hizkuntzalari funtzionalistek noiz ikusten duten ze munduko sintaxi gehienek kokatzen duté sujetua (S) lehenago ze aditza (V) eta objetua (O)? 

Genioén atzo:

..., gogora daigun zér egiten duten batzuk eta besteek noiz ikusten duten ze munduko sintaxi gehien-gehienetan sujetua kanonikoki kokatu ohi dén an esaldi-hasiera. Gaurkoan, zehazki, komentatu behar dugu zér egiten duten chomskyarrek:

Chomskyarrek sinpleki esanen duté: sujetuaren (hasierako) posizioa ez da aukera parametriko horietakoa (ez dago aukeran), baizik ze hasierako posizio hori biologikoki datorkigu grabatua an gure burmuina. Beste ordena horiek non sujetua ez dagoen an hasiera (nola adibidez OSV) soilik agertuko dirá nola ordena derivatuak (bidéz mugimendu sintaktiko kostosoak), beti ere abiatuz ti oinarrizko ordenamendu hori non (errepikatzen dugú: biologikoki) sujetua agertzen den an hasiera. 

Orain, aldiz, ikus daigun zér egiten dutén hizkuntzalari funtzionalistek noiz ikusten duten ze munduko sintaxi gehienek kokatzen dutén sujetua (S) lehenago ze aditza (V) eta objetua (O): ba, saiatzen dira realitate hori azaltzen (an bere zentzu genuinoa) bidéz arrazoi komunikatiboak, funtzionalak.

Kontua da ze sujetuak gehien-gehienetan izaten dirá thematikoak (esanez zértaz mintzo den esaldia, zein dén esaldiaren thema edo marko referentziala), eta logikoki funtzio horrek bultzatuko ditu sujetuak ki esaldi-hasiera noiz egoera komunikariboak hasten diren izaten gutxio kontextualak. Hortxe, esaldi-hasieran, sujetuek tipikoki beteko duté euren funtzio thematikoa an modurik efektiboena azpi baldintza eta behar komunikatibo orokorrak. Hori saiatzen ginen esáten adibidez an ondorengo sarrera:

• [#2] Eta azalpen sendoa: sujetua dá izaten 'thema' diskursiboa (markoa, informazio referentziala, zéri buruz), bitárten predikatua dá izaten 'rhema' (mezuaren muina, zér esaten den burúz tema)

Herenegun ikusten genuen nóla Laka-k zioskun ze : 

...  prozesamendu-lanetan ia aho batez onartzen dela subjektuak hasieran dituzten hurrenkerak prozesatzeko errazagoak direla hizkuntzan. [Laka]

Baina, bá al da azalpenik horretarako? Ikuspuntu komunikatibo-funtzionaletik bai, oso azalpen sendoa: izan ere, sujetua, baldintza orokorretan, gehientsuenetan izaten dá thematikoa (zehaztuz zértaz mintzo den), eta halako referentzia informatiboa, noiz behar den, komunikatiboki hobeki joango da hasieran zeinda ez beste edonon, nola an OSV. Honela genioen an "Buruz hizkuntzen garapen sintaktikoa" (2014:135):

Ikuspuntu biologiko-formaletik (adididez, Laka) ez dira saiatu ere egiten bilátzen azalpenik. Puntu horretaz, ikus zér genioen an sarrera titúlatzen "XK2: Irresponsabilitate handia":

Sintaxiari buruz, existitzen dira bi hurbilketa linguistiko nagusi: bata dá hurbilketa formala (zeinen referentzia nagusia dén Chomsky), eta bestea hurbilketa funtzionala (non akaso Givón aipatu beharko genuken). Hurbilketa formalak konsideratzen ditú hatsarre edo printzipio batzuk zein ez dituen azaltzen logikoki (ikus adibidez #61): euren esanetan, printzipio horiek biologikoak dira (ikus [62]), eta horien gaineko parametroak (aukera linguistiko partikularrak) funtsean arbitrarioki banatuta egonen lirake:

Another issue involves explanation: there has been little interest in even asking the "why" question in formal grammar and principles of ordering have been stipulated in an explanatory vacuum . [John A. Hawkins, hizkuntzalari funtzionalista]

Korronte funtzionalistak, berriz, jartzen du bere analisiaren zentroan honako...

... fundamental question: Why is language structure the way it is? [Martin Haspelmath, hizkuntzalari funtzionalista]

Ez dugu egin behar oso buruketa sakona ki kontúratu ze hurbilketa funtzionala da zientifikoki osoagoa zein hurbilketa formal hutsa (kontua da ze hurbilketa funtzionalak sistematikoki galdetzen dú: Zergátik?). Haspelmath doa haruntzago noiz dioén:

Are functional explanations compatible with generative analyses? In principle, yes, but often generative analyses are made redundant by functional explanations, so ignoring functional explanations is irresponsible. [Martin Haspelmath (funtzionalista)]

Guztiz ados: dá irresponsabilitate handia. Datuak ari dira exigitzen azalpen (serio) bat.

Orain eta hemen, irresponsabilitate bikoitza: zientifikoa eta soziala.

Bai, hóri bai dela azalpen bat, komunikatiboa, funtzionala.

Horixe. [3085}