asteartea, ekaina 27, 2017

Hitz-generoa desagertuko balitz ere...

Ikus ondorengo esaldi hau:
A main effect of group [esan nahi baita diferentzia esanguratsu bat arten gaztelaniadun natiboak eta euskaldun natiboak] was observed in the grammaticality task (but not in the accuracy) indicating that Spanish grammar was more complex for Basque natives. [Molinaro et al., 2017:64]
Izan ere, Molinarok eta bestek euren artikuluan dute reportatzen nóla, behin euren ariketa elektrofisiologikoa egindakoan, zuten burutu beste bi ariketa (behavioural task edo jardun-ariketa horietakoak, ez elektrofisiologikoak) non autore horiek ziren saiatu konparatzen gaztelaniadun natiboen eta euskaldun natiboen abilidadeak respektu gaztelaniaren hitz-generoa, horretarako erabilíz ariketa elektrofisilogikoan erabilitako hitz berberak.

Bi ariketa horietako lehenengoan, hitzak pantailan agertu, eta hiztunek behar zutén zehaztu euren generoa; eta bigarrenean, hitz bakoitza eta bere determinantea batera eman, eta hiztunak behar zuen esan ea generoa bietan bat zetorren ala ez (grammaticality task). Bi ariketetan autoreek zuten neurtu zénbat denbora tardatzen zuten hiztunek erantzuten (reakzio-denbora) eta zénbat erantzun zuzen eta oker egiten zituzten (zehaztasun-ariketa).

Molinarok eta bestek bi jardun-ariketa horietan aurkitu zutén diferentzia esanguratsu bakar bat arten gaztelaniadun natiboak eta euskadun natiboak: alegia, natibo euskaldunek erabili zutén esanguratsuki denbora gehiago noiz erabakitzen ea determinantea eta izena generoan konpatibleak ziren ala ez (grammaticality task). Hauxe da Molinaroren eta besteren beste komentario bat:
... a Group effect [berriro diot: diferentzia esanguratsu bat arten gaztelaniadun natiboak eta euskaldun natiboak] emerged [...], indicating that Basque natives were slower in their judgements. [Molinaro et al., 2017:64]
Atzerapen erlatibo horren interpretazioa dá goragoko aipua, alegia ze Spanish grammar was more complex for Basque natives. Baina, esaldi hori (ere) soilik ahal da ulertu an marko egoki bat non dezagun azpimarratu ze generoa ez da baizik gaztelaniaren gramatikaren detaile (funtzionalki) marginal bat ze-ez-dun inondik inora oztopatzen euskaldun natiboen gaztelaniazko komunikazioaren eraginkortasun erlatiboa. Inondik inora ere ez.

Esan nahi baita ze ondo ezberdindu behar dirá, alde batetik, diferentzia gramatikalák ze-duten eragiten efektu esanguratsua gain hiztunen eraginkortasun komunikatibo erlatiboa (nola diren buruazkentasun edo burulehentasun sintaktikoa, zein baitira komunikatiboki kruzialak), eta beste alde batetik, beste diferentzia gramatikal batzuk ze-ez-duten eragiten efektu esanguratsurik gain eraginkortasun komunikatiboa hon hiztunak (nola hitz-generoa). Ez dira inondik inora berdin.

Zeren, gaztelaniatik generoa desagertuko balitz ere, horrek ez luke sortuko batere arazo komunikatibo konparatibo esanguratsurik. Baina, kontrara, burulehentasuna galduko balitz, edo euskaran burulehentasuna irabaziko balitz emaitza komunikatiboak izanen lirateké izugarri handiak.

______________________________
Irakur ere sarrera hauek
1:  Unitate sintetikoak vs analitikoak
2.: Marko orokorra: "...retrasa mucho..." (Molinaro, 2017) 
3.: Arrasto elektrofisiologikoen balio osagarria