Sunday, June 25, 2017

Arrasto elektrofisiologikoen balio osagarria

Aurreko sarreran argi gelditu da marko orokorra non behar dugun kokatu eztabaida hau, zeinen arabera sintaxi buruazkenak dirá estrukturalki askoz gutxiago efizienteak ezi sintaxi burulehenak. Horren ondorioz hizkuntza buruazkenetan beharko dirá estrategia konpentsatzaileak (hemen eta Japonian), zeinen artean dén aurkitzen nagusiki sinplifikazioa hon estrukturak afin izan daitezen sinpleagoak eta, hortaz, aurreikusgarriagoak (horrek, jakina, bádu kostu esanguratsurik gain eraginkortasuna).

Kostu komunikatibo hori ordainduta ere, sintaxi buruazkenetan aurreikuspen estrukturala inoiz ez da izanen hain ajustatua nola an hizkuntzak non dirén iragartzen gako estrukturalak sistematikoki eta esplizitoki (sintaxi burulehenak). Halako estruktura sistematikoki iragarleak báditu, gainera, beste ahalbide klabe batzuk nola baita emateá askatasun diskursiboa afin jarraitu detailatzen mezua koherenteki eta eraginkorki, besteak beste.

Sarrera honetan, aldiz, nire helburua izanen dá marko egokian jartzea Molinarok eta bestek erabilitako esperimentu modua, zein baita grabatzeá burmuinaren aktibitatearen arrasto elektrofisiologikoa noiz hiztuna ari den irakurtzen hitzak edo testuak an ordenagailu-pantaila bat (erabilíz elektrodo batzuk zein dirén itsatsiak hiztunaren buruan). Zeren, behar da azpimarratu ze arrasto elektrofisiologiko horren interpretazioa ez da batere ebidentea, eta edozein kasutan askoz ere gutxiago zuzenekoa ezi intepretazioa hon emaitza objektiboki interpretagarriak zein zirėn lortuko an, demagun, ulermen-ariketa bat.

Gauza da ze ebaluazio-azterketetan normalean zenbatuko dugú ebaluatuak zénbat erantzun zuzen eta zenbat oker eman dituen (ariketa objektibo errazki interpretagarria baita), aski berdin zaigularik zéin burmuin-prozesu gertatu diren afin ailegatu ki erantzun horiek (zeinen interpretazioa ez litzatekeen batere ebidentea). Arrasto elektrofisiologiko horiek, jakina, ez dira baztertu behar, baina euren erabilera izan beharko litzateké soilik osagarria respektu emaitza objektiboagoak zeinen interpretazioa baita zuzenekoa (ulermen-ariketak, reakzio-ariketak, pausak, dudak, jarraitutasuna, diskursoaren analisia...).

Gainera, suposatúz, adibidez, ze arrasto elektrofisiologikoek dúte neurtzen nóiz gertatzen diren desfaseak (mismatch) arten hiztunaren aurreikuspen linguistikoak eta pantailan irakurritako benetako balioak (lehen aurreikusitakoak), oso kontuan hartu beharko genuke desfase guztiak ez direla berdinak: ez da berdin erratzeá an elementu gramatikal bat ze-dún-baldintzatzen aurreko perpaus osoaren zentzua, edo erratzeá an aurreikuspena hon hitz bat ze-ez-dun inolako eraginik gain koherentzia hon aurreko diskursoa, adibidez.

Hortaz, konparatuko balitz zéin arrasto elektrofisiologiko uzten duten euskaldun natiboek euskaraz, eta gaztelaniadun natiboek gaztelaniaz, lortuko genukeena izango litzateké material osagarri bat respektu ebidentzia anitza eta sendoa ze-ari-den etengabe ohiukatzen ze hizkuntza buruazkenak dirá estrukturalki askoz gutxiago efizienteak ezi burulehenak.

______________________________
Irakur ere sarrera hauek
1:  Unitate sintetikoak vs analitikoak
2.: Marko orokorra: "...retrasa mucho..." (Molinaro, 2017)

5 Comments:

Anonymous Anonymous said...


Bat nator expressatzen duzunaz. Dena den, erizten dut eze syntaxia ez dela zertan "pixkanaka" developatu. Zergatik ez "bat batean"?

Luis Lauzirika.

Monday, June 26, 2017 3:42:00 PM  
Blogger Jesus Rubio said...

Kaixo Luis:

Zer esan nahi duzu noiz diozun ze syntaxia developatu liteke "bat batean", eta ez
"pixlanaka"?

Monday, June 26, 2017 5:27:00 PM  
Anonymous Anonymous said...

Esan nahi dut eze innovatio eta developamendu syntaktiko guziak, esaterako zeuk proposatzen dituzunak:

- verbua phrasearen lehenengo posizio(et)an,
- "eze" particula completivoa,
- zein, non, noiz eta halako relativo anaphorikoak,
- recursu prepositivoak eta prepositioak,
- etc, etc

denak erabil daitezkela eta agertu textu bakar baten, egun bakar baten.

luis lauzirika

Wednesday, June 28, 2017 7:36:00 PM  
Blogger Jesus Rubio said...

Ok, post batean erantzungo dizut. Hemen abisatuko dizut (eta jarriko dut esteka).

Saturday, July 01, 2017 12:04:00 AM  
Blogger Jesus Rubio said...

Kaixo Luis, erantzun dizut hemen.

Monday, January 15, 2018 11:49:00 AM  

Post a Comment

<< Home