igandea, ekaina 25, 2017

Arrasto elektrofisiologikoen balio osagarria

Aurreko sarreran argi gelditu da marko orokorra non behar dugun kokatu eztabaida hau: sintaxi buruazkenak dirá estrukturalki askoz gutxiago efizienteak ezi sintaxi burulehenak. Horren ondorioz hizkuntza buruazkenetan beharko dirá estrategia konpensatzaileak (hemen eta Japonian), zeinen artean dén aurkitzen nagusiki a erabilera on estruktura sintaktiko sinpleagoak (horretan gauzatzen dira estuasunak) afin izan daitezen aurreikusgarriagoak (horrek, jakina, bádu kostu esanguratsurik gain eraginkortasuna).

Kostu komunikatibo hori ordainduta ere, sintaxi buruazkenetan aurreikuspen estrukturala inoiz ez da izanen hain ajustatua nola an hizkuntzak non gako estrukturalak diren iragartzen sistematikoki eta esplizitoki (sintaxi burulehenak). Halako estruktura sistematikoki iragarleak báditu, gainera, beste ahalbide klabe batzuk nola baita eskaintzea askatasun diskursiboa afin jarraitu detailatzen mezua koherenteki eta eraginkorki, besteak beste.

Orain saiatuko gara marko egokian jartzen Molinarok erabilitako esperimentu-modua, zein baita grabatzeá arrasto elektrofisiologikoa on burmuinaren aktibitatea noiz hiztuna ari den irakurtzen hitzak edo testuak an ordenagailu-pantaila bat (erabilíz elektrodo batzuk zein dirén itsatsiak hiztunaren buruan). Zeren, behar da azpimarratu ze arrasto elektrofisiologiko horren interpretazioa ez da batere ebidentea, eta edozein kasutan askoz ere gutxiago zuzenekoa ezi intepretazioa on emaitza objektiboki interpretagarriak zein zirėn lortuko an, demagun, ulermen-ariketa bat.

Gauza da ze ebaluazio-azterketetan normalean zenbatuko dugu ebaluatuak zénbat erantzun zuzen eta zenbat oker eman dituen (ariketa objetibo errazki interpretagarria baita), aski berdin zaigularik zéin burmuin-prozesu gertatu diren afin ailegatu ki erantzun horiek (zeinen interpretazioa ez litzatekeen batere ebidentea). Arrasto elektrofisiologiko horiek, jakina, ez dira baztertu behar, baina euren erabilera izan beharko litzake soilik osagarria respektu emaitza objetiboagoak zeinen interpretazioa baita zuzenekoa (ulermen-ariketak, reakzio-ariketak, pausak, dudak, jarraitutasuna, diskursoaren analisia...).

Gainera, suposatuz, adibidez, ze arrasto elektrofisiologikoek dúte neurtzen nóiz gertatzen diren desfaseak (mismatch) arten hiztunaren aurreikuspen linguistikoak eta pantailan irakurritako benetako balioak (lehen aurreikusitakoak), oso kontuan hartu beharko genuke desfase guztiak ez direla berdinak: ez da berdin erratzeá an aurreikuspena on elementu gramatikal bat ze-dún-baldintzatzen aurreko perpaus osoaren zentzua, edo erratzeá aurreikusten hitz bat ze-ez-dun inolako eraginik gain koherentzia on aurreko diskursoa, adibidez.

Hortaz, konparatuko balitz zéin arrasto elektrofisiologiko uzten duten hala euskaldun natiboek euskaraz nola gaztelaniadun natiboek gaztelaniaz, lortuko genukeena izango litzateké material osagarri bat respektu ebidentzia anitza eta sendoa ze-ari-den etengabe ohiukatzen ze hizkuntza buruazkenak dirá estrukturalki askoz gutxiago efizienteak ezi burulehenak.

______________________________
Irakur ere sarrera hauek
1:  Unitate sintetikoak vs analitikoak
2.: Marko orokorra: "...retrasa mucho..." (Molinaro, 2017)

5 Comments:

Anonymous Anonimoa said...


Bat nator expressatzen duzunaz. Dena den, erizten dut eze syntaxia ez dela zertan "pixkanaka" developatu. Zergatik ez "bat batean"?

Luis Lauzirika.

astelehena, ekaina 26, 2017 3:42:00 PM  
Blogger Jesus Rubio said...

Kaixo Luis:

Zer esan nahi duzu noiz diozun ze syntaxia developatu liteke "bat batean", eta ez
"pixlanaka"?

astelehena, ekaina 26, 2017 5:27:00 PM  
Anonymous Anonimoa said...

Esan nahi dut eze innovatio eta developamendu syntaktiko guziak, esaterako zeuk proposatzen dituzunak:

- verbua phrasearen lehenengo posizio(et)an,
- "eze" particula completivoa,
- zein, non, noiz eta halako relativo anaphorikoak,
- recursu prepositivoak eta prepositioak,
- etc, etc

denak erabil daitezkela eta agertu textu bakar baten, egun bakar baten.

luis lauzirika

asteazkena, ekaina 28, 2017 7:36:00 PM  
Blogger Jesus Rubio said...

Ok, post batean erantzungo dizut. Hemen abisatuko dizut (eta jarriko dut esteka).

larunbata, uztaila 01, 2017 12:04:00 AM  
Blogger Jesus Rubio said...

Kaixo Luis, erantzun dizut hemen.

astelehena, urtarrila 15, 2018 11:49:00 AM  

Argitaratu iruzkina

<< Home