Friday, June 30, 2017

Divergentzia gehiago egotea ezin da interpretatu nola aurreikupen-efizientzia handiagoa

Hiztunak, aukera sintaktikoa badute, saiatzen dira kokatzen ez-itxarondako informazioa an esaldi-bukaera afin-eta informazio hori hobeto kontextualizatu dadin, eta horrela errazago interpreta dadin. Oro har, zenbat eta gutxiago espero informazio bat, eta gure entendimenduan integratzeko (interpretatzeko) zailagoa izango da: hortik dator interesa hon kontextualizatzea progresivoki informazio berri hori, eta bereziki informazio akontestualena.

Eta horixe da arrazoia zeinengatik munduko hizkuntzek jotzen dute ki kokatu thema lehenago ezi rhema. Eta rhemaren barruan, parte gutxien rhematikoak (nola aditza) lehenago ezi parte rhematikoagoak (nola, tipikoki, objektua eta bere osagarriak). Detaileak ere izaten dira gutxiago aurreikusgarriak ezi euren referenteak, eta osagarriak gutxiago aurreikusgarriak ezi buruak. Azken buruan, horixe bera da arrazozia zeinengatik munduko hizkuntzek jotzen dute ki izan SVO eta burulehenak. Nahi dute lortu interpretazio hobea, errazagoa eta modu eraginkorragoan.

Modu batera edo bestera, arrazoi (edo nahiago bada: kostu) interpretatibo hori egon liteké, nire ustez, azpi arrasto elektrofisiologiko divergenteak an ez-itxarondako hitzak respektu itxaronadako hitzak. Arrasto erlatiboki divergente horiek adieraziko lukete nolabaiteko kostu interpretatibo gehigarri bat hon ez-itxarondako hitzak respektu itxarondakoak.

Molinaroren eta besteren artikuluan (2017), euskaldun natiboek gaztelaniaz erakusten dituzte dibergentzia gehiago ezi gaztelaniadun natiboek gaztelaniaz. Saiatzea interpretatzen hori an terminuak hon aurreikuspen-efizientzia handiagoa (nola egiten duten Molinarok eta bestek) iruditzen zait erratua. Izatekotan, alderantziz izan beharko litzateke: dibergentzia gutxiago, eta aurreikuspen-efizientzia handiagoa.

Dio Molinarok, erantzunez ki Nerea Azurmendi kazetaria:   
- Y la conclusión ha sido...
-Que la habilidad de predicción era más eficiente entre quienes tenían al euskera como lengua materna. La lengua materna era, de hecho, la única diferencia entre los integrantes del grupo objeto de estudio. Todos eran bilingües, con el mismo nivel de competencia en euskera y en castellano. Las pruebas, por cierto, se hicieron en castellano. [Molinaro, El Diaro Vasco, 2017ko ekainaren 1a]
Ez, esperimentu horretan, natibo euskaldunek (gaztelaniaz) erakusten dituzté ber dibergentziak zein erakusten dituzten gaztelaniadun natiboek (gaztelaniaz), eta baita gehiago ere. Izatekotan, gutxiago efizienteak izanen lirateke.

______________________________
Irakur ere sarrera hauek
1:  Unitate sintetikoak vs analitikoak
2.: Marko orokorra: "...retrasa mucho..." (Molinaro, 2017) 
3.: Arrasto elektrofisiologikoen balio osagarria
4.: Hitz-generoa desagertuko balitz ere...

0 Comments:

Post a Comment

<< Home