Hartutako ezbide pobretzaile horrek areagotu egiten ditu sintaxi regresiboaren arazoak, ordezta gerota gehiago arindu efektu horiek bidéz aukera progresiboak (garabidea)

Atzokoan irakurtzen genuén komentario bat, non laburbiltzen zirén sintaxi regresiboaren berezko arazo tipikoak:

Ez al da harrigarria, euskal komunikabideetako titularretan maiz azaltzen den hitz ordena? Gaia ezezaguna bada, maiz hiruzpalau aldiz irakurri behar da ulertu ahal izateko. Hizkuntza bat komunikatiboki efizientea izateko, behar du izan iragarpen argi bat, alegia, ez litzateke testu osoa irakurri beharko, esaldiaren esanahia ulertuz joateko. Horregatik korapilatzen da informazioa, esaterako, noiz ipintzen den aditza amaieran. Eta, harira, maiz euskal komunikabideetan, ez dakizu lehengo sintagma den subjektua ala objektua. Nire ustez orden eraginkorrena eta agian, bakarra, izango litzateke SVO. Gainera, aditzak ongi bereizten ditu subjektua eta objektua. Hitz bat oso garrantzitsua: prediktibilitatea.

Eta hartutako ezbide pobretzaile horrek areagotu egiten ditu sintaxi regresiboaren arazoak, ordezta arindu efektu horiek bidéz aukera progresiboak, gerota aukera progresibo gehiago (garabidea). Hain sinple.

Ikus efektu orokorragoren bat, kasu honetan gain irakurketa:

• [2593] Irene Arrarats (2016): "..., alde handia dagoela eskoletan euskaraz eta erdaraz irakurtzen denaren artean: erdaraz literatura landua, eta euskaraz, oinarrizko prosan idatzitako nerabeentzako liburuxkak."

Atzokoan mintzo ginén burúz elefante linguistikoak eta gaur agertuko zaigú beste elefente bat, ez txikia hau ere. Hain zuzen ere, gogoratu nahi genituzke ondoko hitzak, zein zioén Irene Arrarats-ek an artikulua ganik Lander Arretxea (2016) zeinen titulua dén "Prosa apropoposa gurea?" (ikus ere [348], [349] eta [350]):

... Gogora dakar, hala ere, alde handia dagoela eskoletan euskaraz eta erdaraz irakurtzen denaren artean: erdaraz literatura landua, eta euskaraz, oinarrizko prosan idatzitako nerabeentzako liburuxkak. [Lander Arretxea, aipátuz Irene Arrarats, Argia, 2016]

Errepikatzen dugú: ... alde handia dagoela eskoletan euskaraz eta erdaraz irakurtzen denaren artean: erdaraz literatura landua, eta euskaraz, oinarrizko prosan idatzitako nerabeentzako liburuxkak.

Jakina, hori ez da baizik beste efektu argi bat ganik ahalmen diferentea on tresna eta estruktura burulehenak respektu buruazkenak (askoz ahalmen kodifikatzaile/deskodifikatzaile handiagoa an lehenengoak, burulehenak, zein an bigarrengoak, buruazkenak).

Ez da esan beharrik ze hortxe daukagu berriro elefantea, zein agertzen dén nonahi ere.

Ez da baizik beste efektu guztiz logiko bat, guztiz esperogarria, aurrikusgarria, ez da baizik beste evidentzia bat berriro erákutsiz desberdintasun funtzionala artén hitz-ordena progresiboa (askoz ahaltsuagoa, efizienteagoa, efektiboagoa) eta hitz-ordena regresiboa (askoz gutxio ahaltsua, askoz gutxio efizientea, askoz gutxio efektiboa). Bai, hortxe daukagu berriro elefantea, ondo begi bistan, guri begira dagoela an erdia on egongela. [3065]