Evidentzia elefantiko bat zein ezin den luzarogo ukatu
Atzokoaren harira, gaurkoan gogoratu nahi genuké beste sarrera hau:
Bai, justuki tabu teknologiko bat an XXI. mendea, evidentzia elefantiko bat zein ezin den luzarogo ukatu. [3093]Zioen atzo Txopi-k:
Dut gogoan ba (1) egun, zein joan nintzen hitz egitera kin semaren tutorea. Hau andereño zen kexatzen zeren haurrak ez zuten zuzen erabiltzen euskal aditza, hain juxtu zuen esaten, zutela nahasten ia beti NOR-NORI-NORK ta NOR-NOK. Zen oso adierazgarria zeren andereñoa ez zen gai esateko lau esaldi segituan euskaraz, erabiltzen zuen code-switching aldiro, sistematikoki, ia beti. Honela zuen hitz egiten, gaia dut oroitzen, gutxi gora-bera:
- Nik ez dakit nola egin para que aprendan de una vez por todas a distinguir los verbos en euskera. Egunero ari gara errepikatzen, egunero, ez dela “ikusi dizut” baizik eta “ikusi zaitut!!!”, bañan ez du axola, berdin, berdin… jolas garaian jarraitzen dute berearekin. Ni jartzen naute de los nervios…
Hau da realitate bat XXI. mendeko Euskal Herrian. Dut ipini adibide real hau, baina jakina, denok dugu ezagutzen horrelako hainbat kasu. Da kuriosoa ere, gai hau dela tabu, deserosoa, mikatza, inork ez du plazaratu nai, nahiz eta denok dakigu ze hor dagoela.
Ta orain nik dut plazaratzen galdera: zer da euskararen kalitatea? Nork erabakitzen du hori? Zergatik noiz hitz egiten da buruz euskararen kalitatea, ezkutatzen da funtsezko gai hau? Mesedez, ez ezkutatu.
TxopiTxopi-k bete-betean jotzen du an gakoa zein dúen explikatzen (ia) dena: kalitate komunikatiboa, zein finean dén gure betiko potentzia informatibo-expresiboa (an kantitatea eta kalitatea) gauzatuá an esparru komunikatibo guztiak (ikus #265).
Jakina, kontzeptu hori ez da hartu behar superfizialki eta saihéstuz bere benetako signifikantza eta inportantzia, ez da hartu behar formalki nola hizkuntzalari ortodoxoek egín, baizik funtzionalki, bere sakontasun osoan, ailegatuz ki ur sakonenak, ezkutuenak, ilunenak, non bizi dirén espezimenak zein inork ez ditun ikusi nahi zeren diren tabu, deseroso, mikatz (nola diren diferentzia funtzional sintaktikoak) zeren argiki erakusten dituzte realitateak nola ze japonieraren sintaxia (ia guztiz buruazkena) aurkitzen dén an ur sintaktiko ondo estuak, alderantziz ze ingles burulehena zein agertzen zaigun an ur ia infinituki zabalagoak, irekiagoak, argiagoak, gardenagoak, jostagarriagoak...
Bai, guztiz argia da ze japonieraren sintaxia dá funtzionalki (ez formalki) ondo estuagoa zein inglesarena, nahiz (ia) inork ez duen ikusi nahi (nahiz horrek erágin konsekuentzia komunikatibo larriak ki hiztun japonesak respektu adibidez inglesak). Txopi-k dioenez, guzti hau dá tabu, deseroso, mikatza... (ikus sarrera hau), nahiz finean izán sinpleki kontu teknologiko bat. Teknologia hutsa. Tabu teknologiko bat an XXI. mendea.
posted by Jesus Rubio at asteartea, maiatza 19, 2026
2 Comments:
Nuen ahaztua hura gertaera. Dut gogoratzen bi deitaletxo. Alde batetik, nola andereño hark zuen egiten an modu erabat natural Euskañola. Orduan, nik hori detailea nion galdetu, "Zergatik dago gaizki 'Ikusi nizun', eta ez dago gaizki, 'Estamos todos los días con la misma historia', zuk esaten duzun bezelaxe". Eta une hartatik aurrera ez zuen gehiago erabli code-switching-a. Hortaz, zergatik ordurarte bai eta ondoren ez? Zeren bere burua zuen reprimitu. Ordea, an egoera libre zen bueltatuko Euskañolera, edo ziurrenik, gaztelerara. Bigarren detailea zein dut gogoratzen da ze gorrotokin begiratu zidan hortik aurrera. Eta benetan esaten dut, ez zegoen maltzukeririk an nire hitzak. Hausnarketa bat baino ez. Euskara inguruko eztabaidak dute sortzen gorroto handia, eta ez zuen izan beharko honela. Alegia, besteak baldin badu arrazoia onartu eta kitto.
Txopi
translator programmarequin automaticoqui çucendua aurreco iruzquina:
Gertaera hura ahaztua nuen. Bi xehetasun gogoratzen ditut. Alde batetik, andereño hark nola erabiltzen zuen euskañola modu erabat naturalean. Orduan, xehetasun horregatik galdetu nion: «Zergatik dago gaizki "Ikusi nizun", eta ez dago gaizki "Estamos todos los días con la misma historia", zuk esaten duzun bezalaxe?». Eta une hartatik aurrera ez zuen kode-aldaketa gehiago erabili. Beraz, zergatik ordu arte bai eta ondoren ez? Bere burua erreprimitu zuelako. Ordea, egoera askean euskañolera itzuliko zen, edo ziurrenik, gaztelaniara. Gogoratzen dudan bigarren xehetasuna da zer-nolako gorrotoz begiratu zidan hortik aurrera. Eta benetan diot, ez zegoen maltzurkeriarik nire hitzetan. Hausnarketa bat besterik ez zen. Euskararen inguruko eztabaidek gorroto handia sortzen dute, eta ez luke horrela izan behar. Alegia, besteak arrazoia badu, onartu eta kitto.
Argitaratu iruzkina
<< Home