Japonieran, gainera, bádira beste kontu batzuk zein dúten areagotzen arazo komunikatibo buruazkena, halanola adibidez hitzen luzera
Orain gutxi aipatzen genuén Haruhiko Kindaichi-ren liburú "Nihongo", 1957 ["Japoniera"], zein egunotan ari garen irakurtzen. Hor, aurkitu ahal dugú beheragoko pasartea burúz japonieraren lexikoa eta entonazioa, zeintan antzematen dugún japonieraren joera ki sortu hitz berriak bidéz konposizioa on elementu patrimonial jada luze samarrak (Yamato hitzak), halan ze Yamato-konposizio berri horiek ez dira izanen hain efektiboak barnén japonieraren sintaxi buruazken zurruna (klikatu gain irudiak ki irakurri hobeto):
..., expressions which had once necessitated many Yamato words became short and crisp [mailegatuz txinerazko hitzak].
[...]
... Yamato words were long and cumbersome.
This reasoning can also be applied to the great number of Chinese character words coined as translations for European words in the Meiji period. For instance, some poets referred to tetsudo (railroad) as kurogane no michi (a road of black iron) and denshin (telegram) as harigane dayori (communication through wire), each of which was quite a mouthful. [Kindaichi, 1957:41-42]
Bai sintaxi buruazkenetan, luzerak bihurtzen dirá oso puntu inportantea (esan nahi baitá luzera fisikoak, fonikoak, silabikoak). Areago, luzerak bihurtzen dirá puntu kritikoa. Horretaz mintzo ginen an ondoko sarrera:
Bai, hitz luzeek (sinple edo konposatuek) areagotzen duté arazo komunikatibo buruazkena. [3100]Dio Gilen-ek hemen gain komenientzia ki sustátu hitz laburtuak:
Ahantzi gabe, aipatu dituzun arrazoi berengatik, hitz laburtuak sustatzeko egokiera, zeinak kasu honetan eman baitezake, adibidez, "radio" (frantsesez erabilia; baina ez espainolez, eta hor dago koxka!).Eta arrazoi du Gilen-ek noiz dioen ze argumentu funtzional berbera zein dúen balio ki lehenetsi "radiografia" respektu "erradiografia", dú orobat balio ki lehenetsi "radio" aldaera laburtua (tikan frantsesa) respektu "radiografia", zeinen 5 silabak ez diren batere gutxi an kontextu buruazken bat non, jarraian, gehitu beharko dirén kasu-markak, bestelako atzizkiak edota bestelako osagarriak ere, osatuz bloke sintetikoak zeinentzako jada 7 silabako luzerak hasiko lirakén izaten gehiegi.
Kontua da ze, orohar, dikursoaren haria hasiko litzaké argiki korapilatzen noiz prozesatu behar dirén diskurso-bloke sintetikoak zein diren handiago ze 7-8 silaba (zeinen gako sintaktiko-interpretatiboak ezagutuko diren soilki an bloke-bukaera, eta zein ez gutxitan joanen dirén ilaran). Esan nahi baita ze hitz bat zeinek eúki 5, 6 edo, zer esanik ez, 7 silaba, izanen litzake hasieratik bertatik ondo oztopagarri (an ordena buruazkena)
Esan nahi baita ze halako hitz luzeak daudé oso bereziki penalizatuak an sintaximolde buruazkenak, non estuasun sintaktikoek dutén oso bereziki eskertzen, premiatzen, eta ia agintzen eta exigitzen ze erabil daitezén ahalik eta hitz laburrenak, ahal denik eta laburtuenak.
Hori dela-ta, sintaxi buruazkenetan, hitzen formak aukeratzeko irizpide inportante bat izan beharko litzeké euren luze-laburra, zainduz aukera laburragoak, bilatuz aldaera sinpleenak, onartuz kontrazio egokiak, hala mintzo landuan nola idatzi landuan ere, zeinen ostean etor litezkén aukera estandar laburragoak.



1 Comments:
Ez dakit jaso duzun, Jesus, joan den egunean bidali nizun email bat Kindaichiren hainbat iruzkin interesgarrirekin...
Argitaratu iruzkina
<< Home