Amuriza (2012): "..., eta esaldia apur bat konplikatuz gero, ez da segitzeko gauza!"

Jarraituz apur batez kin Xabier Amuriza-ren elkarrizketa,gaurkoan azpimarratu nahi genuke ondoko ideia hau:

Euskarak erraza izan behar duela aldarrikatu zaio irakurleari, eta esaldia apur bat konplikatuz gero, ez da segitzeko gauza! [Amuriza erántunez ki Elustondo an Argia, 2012ko azaroaren 14a]

Normalean, esaldia dá konplikatzen arrén trinkotu anitz informazio (rhematiko, berri, akaso sorpresiboa) an modu aberatsa, esanguratsua, efizientea, efektiboa (informatiboki eta expresiboki), eta halako trinkotzeek guztiz eskertzen duté progresio bat zein soilik lortu ahal dén bidéz teknologia egokia eta bereziki adaptatua ki progresio hori (alegia, teknologia progresibo-irekia).

Puntu honetan azpimarratu nahi genuke ze denbora guztian ari gara burúz teknologia, teknologia hutsa, ez burúz kultura: kultura agertzen da baldintzatua ganik teknologia, baina "burúz" aurreratzean ez dago ezein aldaketa kulturalik, baizik aurreramendu teknologiko bat ze dún errazten kultura plenoago bat, lehengo ber kultura baina gutxio baldintzatua ganik arrazoi teknologiko hutsak (berdin gertatzen da adibidez kin SVO ordena,...).

Kuestioa da ze...

... irakurleari, eta esaldia apur bat konplikatuz gero, ez da segitzeko gauza! [Amuriza, 2012]

eta idatzitako hori ahots goran irakurtzen bada, adibidez an irratsaio informatibo bat, zailtasuna areagotu eginen da (intonazioa bádago, baina irratsaioen abiaduraz gain, ez dago atzera egiteko aukerarik). Aitzitik ordea, adibidez gaztelaniaz, irakurle eta entzule berberak, errepikatzen dut, persona berberak, ez du arazo berezirik izanen ki entzun irratsaio informatibo bat, edo irakurri liburu landu bat edo entzun pelikula baten bikoizketa informatiboki trinkoa kin matize guztiak (gaur egun, are umeentzako marrazki bizdunak izan ahal dira informatiboki ondo trinkoak, zér esanik ez dokumental bat). 

Horrá diferentzia handia artén teknologia regresiboa eta progresiboa, zein berdin islatuko dén an maila informatiboa zein expresiboa, landuena zein kolokialena. Horrá diferentzia siderala zein existitzen den artén italiera eta japoniera (ikus #3118). [3123]