ostirala, ekaina 16, 2023

"zait" dator ti "da" aski regularki, eta "zaut" bipersonala ("nor-nori") litzaké berrikuntza bat, zein ez den heldu adibidez ki Eskiula (ekialdeko parterik ekialdekoena)

Gure ikuspegitik, "zait" dator ti "da" hitz zaharra (ikus #2919), zein gerora bihurtuko zén "izan" aditzeko 3. persona singularra (besteak beste):

  • (hura) da

eta, "da" hori oinarri hartuta, sortzen dá:

  • (hura niri) da-i-t 

zeini gehitu zitzaión bustidura bat (berrikiago, seguruena erabilera alokutiboek eraginda bidéz analogia):

  • (hura niri) z-a-i-t
Forma zahar horiek agertzen dirá adibidez an ekialdeko parterik ekialdekoena, zein den Eskiula, non:

"zait" moduko adizkiek, jatorriz, ez daukate zerikusirik kin "zaut" (jatorriz "*eradun"), zein izanen litzakén berrikuntza bat an "izan" aditzeko "nor-nori" erabilera. Berrikuntza hori sor zitekén baita analogiaz ere, baina kasu honetan kontrako norabidean, hau da abiatuz ti "*eradun" tripersonala ("nork-nori-nor") buruzki "izan" bipersonala ("nor-nori"). Ikus daigun mendebaldeko behenafarrera (Bonaparte-ren datuak):

  • (hark hura niri) daut → (hura niri) zaut
  • dauzu → zauzu
  • dako → zako
  • dau → zau
  • dauzü zauzü
  • dee → zee   

Kasu honetan, zaharragoa liraké "daut" adizki tripersonal regularra ("*eradun") ze ez "zaut" adizki bipersonal irregularra (kin "-u-" tikan "*eradun" aditza), halan ze bilakaera analogikoa gertatuko zén ti "*eradun" buruzki "izan". [2024] [>>>]

Etiketak: ,

1 Comments:

Blogger Josu Lavin said...

NORC marca aditzetan gueroagocoa da.
Hassieraco aditzac norc-gabeac ciraden:
NOR
eta
NOR NORI

ceraucon, adibidez, citzaion edo cegoquion baino ez cen.

ostirala, ekaina 16, 2023 11:51:00 AM  

Argitaratu iruzkina

<< Home