"daukakio = daukotso / deukotso": formalki redundanteak, non jatorrizko formei berrikiago gehitu zaizkién "-kio" eta "-tso" analogikoki

Galdetzen genuén atzo:

Has gaitezen mintzatuz gain lehen forma hauek ("e(d)uki" aditza):

• daukakio = daukotso / deukotso

Zéin lirake zaharragoak? "-ka / -ko" ala "-kio / -tso"?

Eta bai, Josu-k dioenez:

KA eta KO!

Adizki horietan, "-ka / -ko" izanen liraké ondo zaharragoak zein euren kide redundanteak ("-kio" eta "-tso", gerora gehitutakoak), hain zaharragoak non jatorrizko "-ka / -ko" referentzia datibo zahar horiek galdu zutén euren zentzu datibo hori, halan ze, ondo berrikiago, adizki horiek behar izan duté bigarren referentzia datibo (analogiko) gehigarri bat ki rekuperatu euren tripersonalitatea ("-kio / -tso").

Hain zuzen ere, goragoko "deukotso" moduko adizki batez mintzo ginen an ondoko sarrera (zehazki gain "deukotsot"):

• [1875] "deukotsot", non gehitu zaion bigarren "-o" referentzia datibo bat bidéz "-tso-" morfema, jada kin personalitate datibo guztiz propioa eta potentzialki hedagarria

Zioén Josu Lavin-ek atzo:

Eta deuco-c noritassuna galduric deucotso sorthu da.

Eskerrik asko, Josu. Bai, hala da. Lehenago "deukot" izan zén datiboa (nik hari hura), nola genioén an sarrera hau: 

• [1804] "deukot" datiboa ere jasota dago an mendebaldeko "Refranes y Sentencias, 1596"

... Eta gaur aipatu nahi genuke ze mendebaldeko euskaran jasota dagó "deukot" tripersonala:

Peco gassoa deucot... "Mala sospecha le tengo..."  [Refranes y sentencias, 1596 (425)]

non, "-e-" horrek iragarriko luké (iragarri ohi duenez) argumentu datibo bat, zein kasu horretan dén 3. persona singularrekoa, bidéz "-o-". Eta gauza da ze "deu(k)ot" horren kide plurala izanen zén "deutzot/deutsot", ...

Gero, joanen zen galtzen zentzu datibo hori, antzera nola an "daukat" jatorriz-datiboa ere, eta Josu-k zioenez:

deukot horrek NORItasuna galdu ostean, sortu da deukotsot / deukotsat berria, zein ahoskatzen baita orokorki: /dekotzet/.

Eta geroago, analogiaz agertuko da "deukotsot", antzekoa nola goragoko "deukotso", non gehitu zaion berriro "-o-" referentzia datibo bat (deukotsot) bidéz "-tso-" morfema, jada kin personalitate datibo guztiz propioa eta potentzialki hedagarria ki edozein forma verbal zeini egokitu nahi zaión 3. personako referentzia datibo bat.

Eta justuki hóri berbera gertatu da kin "daukakio" formalki redundantea, non jatorrizko formari berrikiago gehitu zaión "-kio", analogikoki ere. [2997] [>>>]