igandea, otsaila 08, 2026

Euskararen mekanismoak eta materialak hortxe daude, itxaroten, eta are irrikitan noiz heldukó euren aukera ki lagundu asétzen inoizko behar komunikatibo konplexuenak, gaur egungoak

Amaitzen genuén atzokoa esánez:

Ez da agertzen adibide ez-jokaturik, baina berdin nola antzeko estrukturetan, erabil litezke aditz-forma ez-jokatu laburtuak noiz komeni den:

Hala egin dut amoreagatik zu hobeto bizi (zaitezen)
Sarrera hori idazten genuenean, ez genuen ezagutzen goragoko adibidea (erabilera hori ez zen agertzen an OEH), baina, begira, hortxe agertu zaigu, Maister-ek idatzia an 1757, ondo erakutsiz ze euskararen mekanismoak eta materialalak hortxe daude,... itxaroten.

Eta horren inguruan gogoratu nahi genuke ondoko sarrera non aipatzen genituen beste aplikazio batzuk on ber mekanismo propioa gain material propio ezberdinak:

Euskaran bádira eredu sintaktikoak zein díren erabiltzen aski modu mugatuan, baina zein aisa orokortu ahal diren afin irábazi aukera sintaktiko progresibo ondo funtzionalak. Ikus adibidez alternantzia hau:

  1. nahiz (eta)... egín...  (baliabide prep. + aditz jokatugabea)
  2. nahiz (eta)... egin dugun...  (baliabide prep. + aditz jokatua + n)  
Aldaera jokatugabe hori zabaldu liteke ki baliabide prepositibo subordinatzaile guztiak ere, hala nola adibidez:
  • zein... etórri...  (baliabide prep. + aditz jokatugabea)
  • ze(ine)k... ikúsi... (baliabide prep. + aditz jokatugabea)
Adibideak:
Hori da umea zein etórri gaur goizean.
Hori da umea zein guk ikúsi gaur goizean.
Hori da umea nok ikúsi katua.
Hori da umea zek ikúsi katua.
Hori da umea zeinek ikúsi katua.
Hori da umea (e)ze ikúsi katua.
  • noiz... etórri...
  • noiz... ekárri...
Adibideak:
Gertatu zan noiz etórri katua.
Gertatu zan noiz ekárri katua.
  • harik (eta)... etórri...
  • harik (eta)... ekárri...
Adibideak:
Horrela jarraituko du harik etórri katua.
Horrela jarraituko du harik zuk ekárri katua.
  • baldin (eta)... etorri... 
  • baldin (eta)... ekarri...
Adibideak:
Emanen dizut baldin etórri katua.
Emanen dizut baldin zuk ekárri katua.

Eta eredua orokortu ahal da ki edozein baliabide prepositibo subordinatzaile, oraingoa edo betikoa, afin erábili noiz koméni (noiz nahi). Dá mekanismo erraza, arina, progresiboa ... eta esku-eskura.

Eta, bai, atzo genioenez, euskararen mekanismoak eta materialak hortxe daude, itxaroten, eta are irrikitan noiz heldukó euren aukera ki lagundu asétzen inoizko behar komunikatibo konplexuenak, gaur egungoak. [2993].

1 Comments:

Blogger Josu Lavin said...

Erka ditzagun Euskaltzaindiak onarturiko NORIdun NOR-NORK adizki baliokide bi hauek:

dauka
• daukio = daukakio

Argi dago "daukakio" formalki EDUKI aditzarena dela:

daukakio = dauka + kio

Ezta? Eta daukio?

daukio = dau + kio

EDUN aditzekoa ematen du itxuraz bederen.

Mendebaldean kio = tso dugu, nondik:

daukakio = daukotso / deukotso
daukio = dautso / deutso

Argi eta garbi.

igandea, otsaila 08, 2026 9:51:00 PM  

Argitaratu iruzkina

<< Home