Monday, July 10, 2017

Zailtasun gehiago, lehenago hasi eta... beranduago bukatu

Aurreko sarreran esan dugu ze, Molinaroren eta besteren esperimentuan (2017), ezusteko izen-klase konkretu batek eragiten zuén divergentzia elektrofisiolgiko gehiago (azken buruan, zailtasun interpretatibo gehiago) euskaldun natiboengan ezenezta gaztelaniadun natiboengan (esperimentu horretan, puntu batean, ordenagailuko pantailan agertuko da determinante bat, eta gero izen bat, zeinen genero-gardentasun formalak eragingo luké divergentzia elektrofisiologiko gehigarri bat noiz hasi irakurtzen determinantea baldin izena ezustekoa bada eta izen horrentzat aurreikusitako generoa ez badator bat kin irakurritako determinantearen generoa).

Baina Molinaro eta beste (2017) fijatzen dira nagusiki an denbora: euren artikuluan azpimarratzen baituté ze divergentzia gehigarri hori (zein euskaldun natiboengan gertatuko litzateké arten 170 eta 250 ms atzerago ezi irakurri determinantea, baldin ezusteko izena genero-gardena bada) gertatzen dá lehenago ezi beste bi divergentziak zein baitira komunak bai gaztelaniadun natiboengan eta baita euskaldun natiboengan ere (bigarren divergentzia gertatuko litzateké 250-400 ms atzerago ezi irakurri determinantea, eta hirugarrena hasiko litzateké 200 ms atzerago ezi irakurri izena, eta bi hauek gertatuko dirá edozein delarik ere ezusteko izenaren klasea: genero-gardena [casa dá formalki eta izatez femeninoa], ustez-genero-gardena [mano izena dá formalki maskulinoa baina izatez femeninoa] edo genero-opakoa [reloj ez dá formalki maskulinoa baina izatez dá maskulinoa]).

Ildo horri jarraituta, fijatu gaitezen orain an denbora non hasi eta bukatu ustezko zailtasun interpretatibo horiek. Gauza da ze, esperimentuko izen garden horietan, euskaldun natiboak hasiko lirateke lehenago divergitzen (aipatutako 170-250 ms-ko divergentzia horretan, zein Molinarok eta bestek azpimarratu) eta bukatuko luketé... beranduago: esan nahi baita ze aipaturiko hirugarren divergentzia edo ustezko zailtasun interpretatibo hori (zeinen hasiera Molinarok eta bestek kokatzen duté 200 ms atzerago ezi irakurri izena) amaituko litzateké argiki beranduago euskaldun natiboengan ezez gaztelaniadun natiboengan (euren artikuluko 4. irudian markatuta agertzen da hirugarren divergentzia hori).

Horrek esan nahiko luke ze, onartuko bagenu ze divergentzia negatibo edo negatibitate elektrofisiologiko horiek islatzen dituzté zailtasun interpretatiboak, orduan euskaldun natiboek halako izen gardenetan izango lituzketé zailtasun gehiago (3 eta ez 2), hasiko lirateke lehenago zailtasunak izaten (1. divergentziaren hasieran), eta bukatuko luteke beranduago (3. divergentziaren bukaeran). Beraz, denborari begiratuta ere, zerbait izatekotan, efizienteagoak izango lirateké gaztelaniadun natiboak gaztelaniaz, ezez euskaldun natiboak gaztelaniaz.

Molinaroren eta besteren (2017) artikuluan irakur daiteke azalpen hau:
Consequently, they [gaztelaniadun natiboek eta euskaldun natiboek] learned to efficiently predict based mainly on the regularities of their native language, adjusting their prediction mechanisms either to Spanish or to Basque. Predictors initially tuned to Spanish handle transparent and opaque items similarly during prediction, given the reliability of lexical-level [2. eta 3. divergentziak maila horretakoak lirateke: lexiko-semantikoak] grammatical gender processing (Caffarra & Barber, 2015; Caffarra et al., 2014), while predictors initially tuned to Basque show more word-form effects [1. divergentzia: formal hutsa] even in an L2 when word-form (noun endings) cues are available. [Molinaro et al., 2017:71]
Horren arabera, gaztelaniadun natiboek gaztelaniaz ikasiko lukete ez egiten 1. divergentzia hori zeren inefizientea litzateke given the reliability of  2. eta 3. divergentziak. Euskaldun natiboak, aldiz, arituko lirateke gaztelaniaz inefizienteki egiten 1. divergentzia hori. 

______________________________
Irakur ere sarrera hauek
1:  Unitate sintetikoak vs analitikoak
2.: Marko orokorra: "...retrasa mucho..." (Molinaro, 2017) 
3.: Arrasto elektrofisiologikoen balio osagarria
4.: Hitz-generoa desagertuko balitz ere...
5.: Divergentzia gehiago egotea ezin da interpretatu nola aurreikupen-efizientzia handiagoa 

0 Comments:

Post a Comment

<< Home