osteguna, abuztua 23, 2018

Erraztasunek (edo oztopoek) bádute eragina gáin praktika komunikatibo reala

Azken sarreran genioen ze gakoa e-diferentzia komunikatibo artén sintaxi progresiboa eta regresiboa datza an euren efektibitate diferentziala. Eta, espero litekeen bezala, hizkuntza batek ematen dituen erraztasun komunikatiboak (edo oztopo komunikatiboak) dute izaten euren isla (nola ez ba!) an praktika komunikativo reala noiz erabili hizkuntza hori.

Konturatu ala ez, hobeto eta errazago (geuago) arituko gara noiz erabili baliabide sintaktiko potenteak. Eginen dugu, adibidez, umore eraginkorragoa edo birao sortzaileagoak, izanen gara oro har expresiboagoak, eta informazioa bera ere emanen dugu zehazkiago eta gehiago zeren emanen baitugu efizienteago eta erosoago, eta hala kontextu kolokialenetatik hasita eta formalenetan bukatuta.

Ikus adibide bat, zeinen helburua ez doa haruntzago ezi izatea ilustrazio bat e-prosamolde (konparatiboki) mugatua zein den irakurtzen euskarazko egunkarietan (ilustrazioa aski muturrekoa da, baina balio digu afin areago nabarmendu zertan datzan arazoa). Irakur ezazu, aurrena, nolatan hasten zen kontatzen an Berria egunkaria a-partidua zein Athletic-ek jokatu kontra Malaga an 2015ko otsailaren 1a:
Lehen Mailan gaitza da neurketak irabaztea. Asko kostatzen da. Etxetik kanpo jokatzen denean are eta nekezagoa izaten da. Baina Athleticek atzokoa baino aukera hoberik ez du izango hiru puntuak irabazteko. Eta, hala ere, puntua ontzat eman beharrean da Ernesto Valverdek zuzentzen duen taldea. Partidaren azken hogei minutuetan bere gabezia guztiak azaleratu zituelako Athleticek Los Carmenesen. Muga asko dauzka Granadak, eta 68. minutuan jokalari bat gutxiagorekin geratu zen, epaileak Insua egotzi zuelako. Gorria merezi zuen Susaetari egin zion sarrerak. Handik minutu gutxira ezker izterrean hartu zuen min Pitik. Abel Resinok hiru aldaketak eginda zituenez, berdegunean jarraitu behar izan zuen. Eta garaipenaren gola sartzear egon zen. Birritan. Lehen errematea zutoinera bidali zuen Iraizoz gaindituta zegoenean. Eta bigarrena kanpora bota zuen area barruan egindako errematean. (H. Gallastegi)
Eta konpara goiko prosa mugatu, moztu eta ahul hori eta hurrengo prosa askoz ere potenteagoa eta expresiboagoa, hartua ti Deia egunkaria:
Para el Athletic, el Granada empieza a convertirse en ese rival al que es mejor no ver ni en pintura porque cada cruce con él supone una pesadilla, un horror. Es la única explicación a mano tras el fiasco de ayer, puesto que es imposible entender lo que pasó sin apelar a causas que escapan a la lógica o al sentido común. De hecho, parecía que era inviable superar el desastre de la anterior visita a Los Cármenes, parecía porque aquello fue patético, y sin embargo ayer se logró. Esta vez no hizo falta ni perder para que el espectáculo resultase decepcionante hasta límites insospechados, aunque bien mirado este empate sin goles equivale a una derrota. Podría afirmarse que lo es, al menos desde la perspectiva anímica, puesto que es difícil hallar una ocasión más propicia para sumar tres puntos cuyo valor no es necesario enunciar en el actual contexto. Las arengas y la mentalización previas sirvieron de muy poco, prácticamente de nada. A la hora de la verdad, el Athletic dejó escapar una oportunidad de las que habrá pocas en el futuro. (J.L. Artetxe)
Ordena regresiboan kronikak izaten dira kronologikoagoak, monotonoagoak, mugatuagoak eta azken buruan gutxiago eraginkorrak. Ordena progresiboan, aldiz, joku expresibo askoz ere gehiago egonen da. Aparte erraztasun informatiboa.

Etiketak:

8 Comments:

Blogger Erramun Gerrikagoitia said...

Comparatione guztiz arguia eta total evidentea dagoena redactionean buruz guertacari berbera. Alde galanta respectuz iracurlea ganic auquera bakoitza an hizcuntza bat edo bestea.

osteguna, abuztua 23, 2018 6:18:00 PM  
Anonymous Anonimoa said...

Nire ustez, alde handiena hizkera idiomatikoan dago, zeina, inexistentea izanik lehen testuan, parrastaka ageri baita bigarrenean.
Gilen

igandea, abuztua 26, 2018 5:25:00 AM  
Blogger Erramun Gerrikagoitia said...

Nahi nuque, Gilen, explica dezazun zer den hizquera idiomaticoa.

astelehena, abuztua 27, 2018 3:52:00 PM  
Blogger Gilen said...

Kaixo Erramun, ba, adibidez, hemen behean jasotzen diren esapide guziak sartzen dira hizkera idiomatikoan:

https://intza.armiarma.eus/kontzeptuak.htm


asteartea, abuztua 28, 2018 2:00:00 AM  
Blogger Erramun Gerrikagoitia said...

Gilen, sarthu naiz zure kink hortan baina oraino ez daquit zer den hizquera idiomaticoa. Baldin zuc laburqui explicatuco bazendu esquertuco nizuque.

asteartea, abuztua 28, 2018 1:43:00 PM  
Blogger Gilen said...

Hizkuntzari adierazkortasuna ematen dion erabilpen lexikoa da.

"Lenguaje formulaico o idiomático, a menudo con un sentido metafórico o figurado, que puede incluir expresiones hechas de diversa índole: fórmulas rutinarias, locuciones, expresiones idiomáticas, refranes, etc."

http://hispaniclinguistics.com/glosario/lenguaje-idiomatico/

Gaztelaniako testuan honelakoak dituzu:

no ver ni en pintura
apelar a causas que escapan a la lógica o al sentido común
hasta límites insospechados
desde la perspectiva anímica

Zoritxarrez, hiztun ahulek (gaur egungo euskaldun gutxiz gehienek) hizkera idiomatiko ahula izaten dute.

asteartea, abuztua 28, 2018 4:57:00 PM  
Blogger Erramun Gerrikagoitia said...

Ulerturic Gilen. Esquerric asco.

asteazkena, abuztua 29, 2018 8:44:00 AM  
Blogger Jesus Rubio said...

Kaixo Erramun eta Gilen: ikus sarrera hau, non hasi naizen erantzuten ki komentarioa e-Gilen.

asteazkena, abuztua 29, 2018 9:17:00 AM  

Argitaratu iruzkina

<< Home