Pello Salaburu-ren zientzia faltsua

Aurrena, nahi nioke eskertu ki Pello Salaburu bere ohar ondo xehetua burúz ortografia on zenbait hitz eta atzizki, erantzunez ki Josu Lavin. Hor, gure hizkuntzalari eta euskaltzainak ezin izan du evitatu referentzia tangentzial bezain desegoki bat respektu gure proposamenak:

Ez nuen asmorik erantzuteko, hizkuntza esperimentuak ez baititut gustuko: hori gertatzen zaigu kontu hauetan iritziekin baino gehiago jakiteekin jardun nahiago dugunei.

Eta hor aditzera eman du ze, adibidez nik, gehiago dihardut iritziekin ezi jakiteekin, noiz-eta egia biribila baita ze berak (eta ez nik) diharduela iritzi gaizki fundamentatuekin gehiago ezi jakite aski kontrastatuekin. Eta horixe erakusten saiatuko naiz an mezu hau eta hurrengoak; alegia: nik diodana dela askoz zientifikoagoa, hau da askoz fundamentatuagoa ezi berak dioena.

Horretarako, joango naiz aletzen (eta kritikatzen) hóriek komentarioak zein egin zituen Pello Salaburu-k gain nire "Euskararen garabideak" (2002) an bere "Euskararen etxea" (2002). Har daigun bere ondorengo pasartea:

Zuzena da funtsezko hipotesia? Zuzena da euskarak indar komunikatibo ez garatua duela, eta hizkuntza guztien garapena beti alde batera gertatu dela? Egia da ez-garatze horren kontua, hala bada, hizkuntzaren barneko zerbait dela?

..., izen handiko hizkuntzalariek aipatu izan dute –nahiz nik ez dakidan zenbaiteraino dauden zuzen- hungarierak (hurbileko hizkuntza bat aipatzeagatik), adibidez, bestelako bidea segitu izan duela bere garapen historikoan. Baina hori, egia esan, berdin zait. Badira gauza larriagoak. [Salaburu, 2002]

A ze sobratua dabilkigun Salaburu, itxuraz behintzat. Pello Salaburu-k aurkezten digu bilakabide (komunikatiboki regresibo) hori nola bailitzan gauzarik normalena artén evoluzio linguistikoak, eta erabateko normalitate horretan, justuki hurbileko hizkuntza bat aipatzeagatik aurkezten digu bere ustezko kontraadibidea: hungariera.

Nik, ordea, teoria aplikatuz, diot ze:

Halako jauzi komunikatiboki erregresiboa noizbait gertatu izan balitz, oso salbuespenezko baldintzetan izanen zen. [Euskararen garabideak, 2002:52]

Kontraste handia, beraz, artén erabateko normalitatea versus oso salbuespenezko evoluzioa azpi baldintza berdin bereziak. 

Salaburu-k bere kontraadibide (normal) hori sostengatzeko aipatzen ditú izen handiko hizkuntzalariak. Zé tipiko! Rekurso retoriko hori ohikoa da artén gure hizkuntzalariak: dena omen dago jada frogatua eta erakutsia ganik beste batzuk zein ez dakigun nór demontre diren eta zér esan duten zehazki! Nik, berriz, beti ematen ditut izen eta aipu konkretuak zeintan sosténgatu nire esanak! Báda diferentziarik.

Kuriosoa da, gainera, Salaburu-k erakusten duen desinteresa respektu funtsezko ideia hori: izan ere, berdin ei zaio berak damaigun kontraadibide hori zuzena izan ala ez izan! (baina hori egia esan berdin zait). Hauxe da adibide ona on arinkeria zientifikoori non instalatuta dauzkagun gure autoritate linguistiko gehienak.

Nik, jakina, oso inportantea irizten diot ki kontrástatu hungariaren referentzia hori, eta, horrexegatik, saiatu naiz egiten. Ez dut lortu baina! Zehazkiago, nire bilaketetan ez dut topatu arrastorik ere burúz ustezko evoluzio hori zein, hain naturalki eta normalki, gertatu omen zen an hungariera.

Mesedez, esango al dit Pello Salaburu-k (edo beste edozeinek) nór diren izen handiko hizkuntzalari horiek eta zér esan duten zehazki (jatorrizko aipuak, mesedez)? [55] [>>>]