"-(k)o" an deiturak (batzuetan gabén "-k-" kin interpretazio ezberdina: "zabalo versus zabalko")

Aurreko sarreretan gogoratu ditugú:

• "-ko" diminutibo/hipokoristikoa (expresiboa, beti kin "-k-": "seniko", ikus #2965),

• aditzetako "-(k)o" referentziala (referentzial hutsa, batzuetan gabén "-k-". "darau(k)o", ikus #2966)

eta gaur gogoratu behar dugú hirugarren erabilera bat:

• "-(k)o" an deiturak (referentzial hutsa, batzuetan gabén "-k-" kin interpretazio ezberdina: "zabalo versus zabalko")

Horretaz, gogora daigun honako sarrera:

• [1858] "Eneko zuhurro" versus "Eneko Erroko"

Atzokoan (eta herenegun) aipatzen genuén "çalduno" forma, zeinen bukaerako "-o" hori litzakén berbera zein den agertzen an "otsoko" edo "neskato", nahiz azken erabilera horietan agertzen den kin "-k-" eta "-t-" epentetikoak. Azken "-o" hori orobat izanen litzaké berbera zein den agertzen an "Erroko", edo "derauko" (kin "-k-" epentetikoa). 

Finean, "-o" hori izanen litzaké referentzia bat, jatorriz hurbileko referentzia bat, zein gero joanen zén bihurtzen diminutibo-hipokoristikoa (gaur egun funtzio horretan bereiztu dá "-to/-tto/-txo"), edo baita ere erlazionatzaile orokor moduko bat (gaur egungo "-ko" erlazionatzailea).

Esan nahi baita ze, gure analisian:

Eneko zuhurro 

izanen litzaké formalki oso antzekoa nola: 

Eneko Erroko

epentesiak gorabehera. Gure ikuspuntutik, hirurek konpartituko lukete "-o" referentzial berbera.

eta beste hau ere:

• [1859] "Eneko zabalo" versus "Eneko Zabalko"

Tituluko "zabalo" horrek adieraziko luké honako hau (ikus atzoko sarrera):

• zabalo = zabalori = zabal hori

bitárten tituluko "Zabalko" hori litzaké:

• Zabalko = Zabalkori = Zabalko hori

non "-k-" epentetiko horrek ezberdinduko luke nóiz bere osteko "-o" horrek adierazten duén leku bat (kin "-k-" an "Zabalko") eta nóiz "-o" horrek sinpleki adierazten duén karakteristika bat (gabén "-k-" an "zabalo").

Gerora, "-o" referentzial horren zentzua galduko zén, eta "-ko" formak izaera berria hartuko zuén lótuz lekua ("Zabal") eta "-o" errepikatu moduko bat ("hori") an "Zabalko hori" (non "-o" dén berdin "hori").

Hor ikusten dugu nóla "-o" eta "-ko" ezberdindu (berezitu) dirén formalki eta funtzionalki: "-o" soila erabiltzen da kin adjetiboak, bitárten "-ko" erabiltzen den nola leku-genitiboa (finean erlazionatzaile orokorra), nahiz jatorriz biak izán gauza bera. Azken "-ko" horrek beti eramanen dú "-k-" soinua finéz argi utzi bere funtzio erlazionatzaile ezberdina respektu "-o" soila. [2967] [>>>]