osteguna, otsailak 17, 2005

Buruz pausa koherenteak eta beste

Dio Jon Kortazar-rek an "Diglosia eta euskal literatura" (Utriusque Vasconiae, 2002):
Baina badira hizkuntzaren izaera gramatikalak zeresana duela norberaren literaturaren lanean baietsi duten idazleak.
Esaldi horren edukiaz esan ze, ondo bistakoak dira estuasun komunikatibo nabarmen eta serioak zein erakusten dituen euskarak respektu, adibidez, gaztelaniak edo frantsesak: ikusi besterik ez dago ze nolako diferentzia dagoen inter itzultzea euskaratik gaztelaniara (oso erraza, eta emaitza komunikatiboki hobeagoa edo askoz hobeagoa lortzeko), eta itzultzea gaztelaniatik euskarara (etengabeko buruaustea, eta emaitza komunikatiboki txarragoa edo askoz txarragoa lortzeko, segun zailasuna hon jatorrizkoa; hau da denbora asko, kalitate gutxirako).

Eta, horren arrazoi bakarra gramatikala da: estruktura eta baliabide regresiboak ezin dira komunikatiboki konparatu kin estruktura eta baliabide progresiboak.

Bestalde, esaldiaren formaz, esan ze askoz komunikatiboa litzatekeela honela:
Baina badira idazleak ze(inek) baietsi duten ze hizkuntzaren izaera gramatikalak badu zeresana gain norberaren lan literarioa.
Azken honetan pausa koherenteak egin daitezke honela (zazpi):
Baina / badira / idazleak / ze(inek) baietsi duten / ze / hizkuntzaren izaera gramatikalak badu / zeresana / gain / norberaren lan literarioa.
Pausa bakoitzeraino esandako hitz guztiak dauzkagu koherenteki itsatsiak tu diskurtsoa, ez dugu gerora itxaron behar; esan nahi baita, pausa horietako bakoitzean ezagutzen dugu funtzioa hon aurreko hitz guztiak respektu esaldia, eta horregatik itsasten ditugu koherenteki.

Hasierako esaldian, hauexek dira pausa koherenteak (bi):
Baina / badira / hizkuntzaren izaera gramatikalak zeresana duela norberaren literaturaren lanean baietsi duten idazleak.
Regresiboan itolarrian ibiliko gara eta, azkenean, gaizki ulertzeko, bitartean-eta progresiboagoan eroso (pausak aukeran) eta ondo. Zenbat-eta aukera progresibo gehiago, hobeto. []