astelehena, uztailak 27, 2020

'Egungo Hiztegia eta Gramatika' izan ahal dirá oso pobretzaileak eta kaltegarriak, eta hori ez da bidea, baizik kontrako bidea

Euskaltzaindiaren egungo Hiztegia (Euskaltzaindiaren Hiztegiaedo Gramatika (Euskara Batuaren Eskuliburua?) ezin dira erabili kontra Euskaltzaindiaren beraren Orotariko Euskal Hiztegia, zein den a hiztegia e tradizioa.

Esan nahi baita ze, adibidez,  Euskaltzaindiaren egungo Hiztegia erraminta ona izan ahal da baldin interpretatzen bada an modu osagarri-eraikigarria, baina oso kaltegarria baldin interpretatzen bada an modu mugatzaile-baztertzailea.

Adibide baterako, ikusten genuen (hemen) nóla gure zuzentzaile anonimoek korregitzen ziguten estruktura hau:
Datu horiek bat datoz gure azalpen sintaktiko-espresiboarekin zeren errekurtsio burulehenak ez du urrutiratzen hitz gako espresiboa bukaeratik bitartean eta buruazkenak bai duen urrutiratzen, ... [Jatorrizko textua]
kin-eta beste hau:
Datu horiek bat datoz gure azalpen sintaktiko-espresiboarekin zeren errekurtsio burulehenak ez du urrutiratzen hitz gako espresiboa bukaeratik, buruazkenak bai duen urrutiratzen bitartean, ... [Textu zuzendua eta finala]
zein, goragokoaren moduan, kontrastiboa baita, ez denborazkoa. Baina gauza da ze erabilera hori ez da jasotzen an Euskaltzaindiaren Hiztegia, eta expreski baztertzen da an Euskaltzaindiaren Euskara Batuko Eskuliburua (ikus hemen):
bitartean
Oinarrizko balioan, denbora adierazten du bitartean adberbioak, eta ez da egokia bi perpausen arteko aurkaritza edo aldea adierazteko baliatzea (nahiz tradizioan adibideren bat edo beste ageri den).
Bitxia da nóla Euskaltzaindiaren eskuliburukoek aipatzen dute ze tradizioan adibideren bat edo beste ageri den, noiz-eta adibidez an Euskaltzaindiaren Euskal Gramatika Laburra: Perpaus Bakuna (2002) 6 erabileretik 4 dirá kontrastibo aurka 1 denborazkoa (ikus sarrera hau):
...ikus dezagun zenbat alditan eta zein zentzutan erabili da "bitartean" an textua-e Euskal Gramatika Laburra: Perpaus Bakuna (EGL) [Euskaltzaindia, 2002]. 
Erabili da 6 aldiz. Horietarik:
4 dira kontrastiboak:
1.: forma aldetik, esan bezala, desberdintasunak daudela euskalkien artean: euskalki batek geu aukeratzen duen bitartean ekialdeko euskaldunek nahiago dute guhaur. [EGL:55]
2.: Bestalde, zubereraz eta behe-nafarreraz bazkaldu niz esaten da, beste euskaIkietan bazkaldu dut esaten den bitartean. [EGL:213]
3.: Lehenbizikoa desirazkoa edo den bitartean, bigarrena ahalezkoa da eta hau da orain aztertuko dena. [EGL:420]
4.: Alegia, hiztun batzuek adiskidearentzat (edo adiskidearendako) bakarrik erabiltzen duten bitartean, beste hiztun batzuek ederki bereizten dute eztarriarentzat eta eztarrirako formen artean. EGL:489]
1 da baldintzazkoa:
1.: (informazio hori, hain zuzen, hiztegiak eman behar digunez, ez dugu guk hemen kontuan hartuko, aditzen forma edo itxuran eraginik ez duen bitartean) [EGL:210]
eta 1, denborazkoa:
1.: Beraz, hoberena da besterik esaten ez den bitartean hara jotzea. EGL:407]
Bistan da, 4 erabilera kontrastibo aurka (versus) 1 denborazkoa
Zertan ari dira Euskara Batuaren Eskuliburuko batzordekoak?
Ikus adibidez hemen beste erabilera batzuk.

Bistan da: Euskaltzaindiaren egungo direktrizeak izan ahal dirá oso pobretzaileak eta kaltegarriak, eta hori ez da bidea, baizik kontrako bidea. []

1 Comments:

Blogger Erramun Gerrikagoitia said...

Academiac (eta neurri batean ondorioz ere hizteguiec) ba du (eta ba dute) beharra eguiteco revisione berri zabala buruz lexicoa non batez ere replateatu behar du Academiac hitzac ipini direnac ordez hitz internationac (inevitable, saihestsezin; ...) valecotzat hartuz neologismoac eta ukatuz hitz international amancommunac.

Exemplu bakarra ipinico dut ezen inevitable euscal hitza.
Esateraco Elhuyarrec dakar ze gaztelaniazco inevitable
da euscaraz saihetsezin; ezinbesteko, halabeharre(z)ko.

Eguingo al du Academiac eta emparauac reflexioneric buruz eguin dutena? eta ari direna eguiten?

astelehena, uztailak 27, 2020 9:38:00 PM  

Argitaratu iruzkin bat

<< Home