osteguna, otsaila 16, 2023

"doake" futuro modukoa jada agertzen da an "Linguae Vasconum Primitiae" (Etxepare, 1545)

Genioen atzo ze ...

... "hari doako" izanki, ez al zen printzipioz regularragoa "haiei doake" zein "haiei doate"? Zéin izan ziteken arazoa zek blokeatu zuen "doake" regularrago hori? 

Ba arrazoi superfizialengatik, akaso fonetikoak edo akaso zeren halako adizkia: "doakejada exisititzen zén. Zehaztu daigun ze "doake" forma hori ere, antzera nola besteak ez litzake baizik "doa + e" kin (orain) "-k-" epentetikoa, eta non, kasu honetan, "-e-" hori ez den justuki "e" pluralgilea an "doate" baizik "e" bat adiéraziz zérbait indefinitua, ez-presentziala, akaso futuroa, edo posiblea: "doake" (baliteke "epluralgilea eta "eindefinitua etortzea ti ber jatorri komun zaharrago bat, non akaso "e" horrek adieraziko zuén zerbait indefinitua an denbora, kantitatea,...).

Horrela sortuko zirén "-te-" eta "-ke-" partikula potentzialak, biak ere kin "-t-" edo "-k-" epentetikoak.

Konsultatuz "doake" an "Euskal Klasikoen Corpusa", ikusten dugu ze jada agertzen da an lehenengo euskal liburua (Etxepare, 1545):

Horrá Etxepare-ren erabilera hori:

zeintaz Patxi Altuna-k dioen:

Bere itzulpena izango litzaké "estará" an erabilera futuro potentzial modukoa. Finean, "doa + e" kin "k" epentetiko bat. [1903] [>>>]

Etiketak: ,

1 Comments:

Blogger Josu Lavin said...

Mendebaldean doake / joake = doakie.
Bon doakie / joakie ere ençuten dirateque.

osteguna, otsaila 16, 2023 1:10:00 PM  

Argitaratu iruzkina

<< Home