astelehena, abendua 17, 2018

Jatorri galdetzaileko "zein" erlatiboak: jatorriz murriztaileak, mugagabeak eta VOak

Aurreko sarreran bervisitatu dugu a prozesua nondik euskarak garatu zituen bere nexu erlatiboak tik galdera-erantzun korrelatiboak, jarraiki bere bide propioa, zein zen, ageri denez, bide universala ere. Eta gauza da ze jatorri galdetzaile horrek ematen die ki euskal erlatiboak jatorriko ezaugarri batzuk, zein diren soilik jatorrikoak (ez gehiago, ez gutxiago), baina zein, hala ere, diren ondo interesgarriak:
  • Jatorriz murriztaile: jatorri galdetzaile-korrelatiboak berak ematen die ki zein erlatiboak izaera murriztailea (ikus hemen: V. 33: çein erre ez çiteçan "(solamente) los que no se quemaron", relativo y no final. [87 or.]), zein gero, arazorik batere gabe, zabalduko zen ki erabilera azaltzaileak ere (eta ondo da hori), baina gogora dezagun behintzat ze jatorriz zirén murriztaileak.
  • Jatorriz mugagabe: jatorriz galdetzaileak direlarik (zein, zeinen, zeini...), jatorriz mugagabe izanen ziren (ikus hemen: V. 33: çein erre ez çiteçan "(solamente) los que no se quemaron", relativo y no final. [87 or.]), eta gero, arazorik batere gabe, zabalduko ziren ki erabilera mugatuak ere (eta ondo da hori), baina gogora dezagun behintzat ze jatorriz zirén mugagabeak
  • Jatorriz VO: jatorriz galdera batean dutelarik euren sorrera, aditzek izanen zuten joera handia (nahiz antzinako garai hartan ez hain markatua nola egun) ki joan justuki atzen galdetzailea (nola egin ohi da galderetan) eta aurren osagarria (VO); eta gero, arazorik batere gabe, estruktura hori zabalduko zen ki beste ordenamenduak ere (eta ondo da hori), baina gogora dezagun behintzat ze jatorriz zirén VO
Azken boladan akaso pentsa genezake ze zein erlatiboak soilik dira azaltzaile-mugatu-OVak, halatan ze ondo etor daiteke gogoratzea euren aukera murriztaile-mugagabe-VOak.

Etiketak: