asteazkena, iraila 02, 2026

Eta adibide horiek bakanak balira, edo are bat ere ez balitz ere, hortxe genuke euskararen mekanismoa zeinen arabera egitura batean aurretiko marka (adibidez, "ze") eta atzetiko marka (adibidez, "-la") erabili ahal direnean, atzetikoa ("-la") eliditu ahal da, aukeran. Euskara hutsa

 Atzoko sarreraren harira, gogora daigun ondoko hau ere:

Atzo mintzo ginen gain "ze" konpletibo soila (h.d., gabéz "-(e)la") nola alternatiba bat ki "ezen + -(e)la". Esan nahi baita ze euskara-erabiltzaileak hor izanen du beste aukera bat zein batzutan edo askotan (edo beti edo inoiz ez) izan ahal zaión interesgarria finéz akaso hobeki beté bere helburu komunikatiboak. Jose Antonio Mujika-k ondorengoa diosku an bere artikulua titulatzén "-(e)la eta beste konpletibatzaileak" (1981):

Ezin da, bestalde, isilean gorde badirela han eta hemen ezen hutsaz eginiko konpletiboak edo konpletiboen antzekoak.  [Mujika, 1981]

Mujika-k aipatzen duenez, Mitxelena-k esaten digu ze:
"No hay duda posible, contra lo que piensan algunos, sobre el carácter popular, no culto, de esta partícula. [mintzo da gain "ezen"]" Mitxelena, 1964]

Izan ere, "ezen" edo "ze" dirá ikaragarrizko emaitza ti evoluzio sintaktiko propio bezain universal bat (dudagabe, beste harribitxi bat), zein gainera diversifikatu dén an erabilera funtzional diferenteak: konpletiboa, konparatiboa, konsekutiboa, erlatiboa,..., eta zeinen erabilera konpletiboa den hain kolokiala nola landua

Konkretuki daukagu ze:
... -(e)la gabeko [ezen] egituraren adibideak ugariak dira; ez behintzat bakanak. [Mujika, 1981]
Berriro diogu: aukeran.
Eta adibide horiek bakanak balira, edo are bat ere ez balitz ere, hortxe genuke euskararen mekanismoa zeinen arabera egitura batean aurretiko marka (adibidez, "ze") eta atzetiko marka (adibidez, "-la") erabili ahal direnean, atzetikoa ("-la") eliditu ahal da, aukeran. Euskara hutsa. [3199]

asteartea, iraila 01, 2026

Gaur, gogoratu ze, behin "ze" konpletiboa erabilita, "-la" subordinatzaile konpletiboa ez da beharrezkoa

Jarraituz kin gure orain 23 urteko textua:

1- Maila objektiboa, zientifikoa; non, berdin nola froga daitekeen objektiboki ezen zenbaki arabigoak (gureak) direla ahaltsuagoak...

Hor "-la" subordinatzaile konpletiboa erabili dugu an "direla", baina behin "ze" erabilita, subordinatzaile hori ez da beharrezkoa. Gaur egun, honela esanen genuke tipikoki:

1- Maila objektiboa, zientifikoa; non, berdin nola froga daitekeen objektiboki ze zenbaki arabigoak (gureak) dira ahaltsuagoak...

edo nahiago bada:

1- Maila objektiboa, zientifikoa; non, berdin nola froga daitekeen objektiboki ezen zenbaki arabigoak (gureak) dirá ahaltsuagoak...

Aukeran. Euskara hutsa. [3198] [>>>]