asteazkena, abendua 31, 2014

Mekanismo propioak: "ze" erlativoa (harribitxi bat)

Mekanismo linguistikoak ez dira izaten fruitua ti kasualitatea. Kontrara, mekanismo horien atzean egoten dira arrazoi komunikativoak ze diran izaten ondo orokorrak. Hortxe da, adibidez, mekanismoa te sortu valiabide erlativoak abiatuz ti valiabide galdetzaileak. Horrela sortu ziran, guztiz naturalki, "which", "where" edo "zein", "non". Bestalde, ez da arraroa ikustea nola, hizkuntzetan zehar, valiabide berberak diran ibiltzen an erabilera konpletivo eta erlativoak. Adibidez, inglesez "that" izan ahal da konpletivoa eta erlativoa, berdin nola gaztelaniazko "que" ere izan daiteke konpletivoa eta erlativoa.

Euskaraz ere, báda joera kolokial bat te erabili "...-la" konpletivoa an perpaus erlativoak:
"Dira emakume batzuk kafea saltzen dutela".
Eta bide beretik, espero genezake topatzea valiabide printzipioz konpletivoak nola "eze..." an erabilera erlativoak:
"Dira emakume batzuk ze saltzen dute kafea".
Eta gertatu ere, hala gertatu da (ikus hemen), hain da "ze" erlativoa naturala eta gardena an euskara. Gainera, valiabide hori da oso-oso praktikoa eta ondo egokia te eman erlativoak, eta hortxe daukagu, guztiz eskura afin izan erabilia.

Izan ere, "ze" partikula (edo haren aldaerak) dá oso-oso praktikoa an:
1.: erabilera konpletivoak ze doaz justuki atze aditza: "esan dute ze..." (beste kokaeretan erabil daitezke "eze" edo "ezen" edo "ba ze").

2.: erabilera erlativoak: "esan dute ze pertsonak ze esan duten ze..." (baita ere erabil daitezke "zein" familiakoak).

3.: erabilera konparativoak ze doazen justuki atze "...-ago": "ni naiz gazteago ze nire aita" (beste kokaeretan erabil daitezke "ezen", "ezi" edo "ezez").

4.: erabilera konsekutivoak: "hain da lotsagabea, ze esaten du edozer edonon" (baita ere erabil daitezke "eze" edo "ezen").
Bestalde, arazo (anbiguetate) nagusia sor daiteke noiz erabili "ze" kausala. Adibidez, esaten badugu:
Hóri da gonbidatu printzipala (pausatxoa) ze jarri dute mahaiburuan.
Hor, egin ahalko genuke interpretazio kausala edo erlativoa. Hori konpon daiteke erantsiz "-n" edo "bait-" ki aditz laguntzailea noiz den erlativoa, eta, era berean, erabiliz forma ez-anbiguoak nola  "zeren", "zergatik", "zergatik ze" edo "bada" noiz ere perpaus den kausala:
Hóri da gonbidatu printzipala (pausatxoa) zeren  jarri dute mahaiburuan. (kausala)
Hóri da gonbidatu printzipala ze  jarri duten (ze duten jarri, ze jarri baitute) mahaiburuan. (erlativoa)
"Ze" erlativoa dá euskararen harribitxi bat, zein noizbait findu beharko baita.

Etiketak: , ,

igandea, abendua 28, 2014

"versus", adverbioa?

Bilatzen badugu "versus" an Hiztegi Batua e Euskaltzaindia, hántxe aurkituko dugu, nahiz ez dugun topako referentziarik respektu bere izaera gramatikala (onartua dago, baina ez da zehazten zein dan bere kategoria gramatikala); baina bilatzen badugu ber hitza an Elhuyar hiztegia, irakurriko dugu ze "versus" da "adb."; hots, adverbioa.

Baina, ez al da "versus" preposizio bat?

ostirala, abendua 26, 2014

ARTETXE-JOAKIN aurka OLABE-LARRU



Horra hor beste esapide prepositivo bat (aurka...), zein zaigun azaleratu an modu ondo naturala.

Eskerrik asko i Erramun Gerrikagoitia zatio pasatu goiko irudia.

Etiketak: , ,

ostirala, abendua 19, 2014

Naturaltasun osoz

Aurreko postean ikusi dugu nolako naturaltasunez zaigun azaleratzen "TIK" valiabide prepositivoa. Báda halaber "TI" aldaera zaharragoa eta sinpleagoa, eta baita "TIKAN" aldaera ere.

Era berean, naturaltasun osoz agertzen zaigu "AN" valiabide prepositivo inesivoa an hurrengo erabilera:



Eskerrik asko i  Oier Gorosabel eta Sustatu zatio sareratu goiko irudia.

ostirala, abendua 12, 2014

Eskaintza pertsonalizatuak tik Bilbo



Eskerrik asko Gilen zatio bidali goiko irudia. Iruditzen zait oso erabilera naturala, argia eta egokia.

(Jarraitzen du an hurrengo mezua)

asteazkena, abendua 10, 2014

Da garabidea

Erabiltzea mekanismo linguistiko propioak te lortu mejora komunikativo esanguratsuak ez da zertan izan kalkatzea ezer ti inon. Izatez, da justuki hori: erabiltzea mekanismo sintaktiko propioak te lortu mejora komunikativo esanguratsuak. Da garabidea. Garabidea hon euskara eta hon edozein hizkuntza.