Basikoki, azaldu behar da zergátik aldaketa linguistiko ez-induzituak ga kontaktu linguistikoa soilik bide dirá ti OV buruzki VO

Sarrera honetan komentatzen genuén ondoko aipua ganik Maurits/Griffiths (1914) non autoreek apuntatzen dute ze aztertu beharko litzaké ...

... whether there is any psycological reason that SOV should be such a frequent ancestral word order. [Maurits/Griffiths, 2014]  

Aipu horretan bertan, Maurits & Griffiths (1914) dúte aipatzen bigarren ikerlerro bat, non bilatu beharko lirake arrazoi funtzionalak ki explikatu aldaketa komunenak artén hitz-ordenak:

The other line of research seeks to identify functional concerns that might drive the most frequent changes. [Maurits/Griffiths, 2014]

Bigarren puntu horretaz zeháztu ze hor aipatzen dirá "the most frequent changes" baina gabé konsideratu kontaktu linguistikoa, zeintaz jada mintzatu ginen an sarrera titulatzén "Kontaktu linguistikoaren efektua kendutakoan, desagertzen bide dá SVO → SOV aldaketa", zein jasotzen dugun jarraian osorik:

Genioen atzo:

... , Maurits & Griffiths-en ereduak ez luke kontuan hartuko realitate sozial bat zein, hizkuntzalari batzurentzat (adibidez, Miren Azkaraterentzat) izanen zén faktorerik azpimarragarriena an aldaketa linguistikoa: kontaktu linguistikoa. Muga nabarmena da hori, zeren kontaktu linguistikoak balio daike nagusiki ki explikatu aldaketák alde SOV, zein diren gutxiago eta zaharragoak, eta ez hainbeste ki explikatu aldaketák alde SVO, halan-ze kontaktua bihurtzen dá faktore oso kontuan hartzekoa.

Hortaz, galdera da: nóla geldituko lirake aldabide nagusiak artén hitz-ordenak baldin saiatuko bagina kentzén ha efektua on kontaktu linguistikoa? Halako saio bat egin zutén Gell-Mann & Ruhlen-ek (2011), nork gogoratzen ziguten ze: 

According to Givón, "To my knowledge all documented shifts to SOV from VO ... can be shown to be contact induced" (12), a conclusion also arrived at by Tai (14) and Faarlund (15). [Gell-Mann & Ruhlen, 2011]

Givón zúen idatzi hori an 1977, eta errepikatu zuén an 2005 (ikus sarrera hau). Tai-k idatzi zuen bere artikulua an 1976, eta Faarlund an 1990. 

Eta gauza da ze puntu hori ezin da saihestu noiz aztertzen tendentzia globalak an hitz-ordenak, zeren, behin kendutakoan aipatutako efektua on kontaktu linguistikoa, tendentzia evolutibo naturala ("natural drift without diffusion") argiki joango litzaké ti OV ki VO: 

Horretaz, azpímarratu bi puntu:

1.: Kontaktu linguistikoaren efektua kendutakoan, desagertzen bide dá SVO → SOV aldaketa.

2.: Obviatzen badugu sujetuaren posizioa, geldituko litzaiguké norabide orokor argi bat ti OV bruzki VO.

Bestalde, kontaktu linguistikoaren efektu orokorra ere aldatzen doa: izan ere, zenbat eta VO sintaxi gehiago egon (jada dirá gehiengoa), kontaktu linguistikoaren eragina bihurtuko dá (jada bihurtu da) nagusiki baruzki SVO, hola azkártuz ha prozesu teknologiko globala aldé ordena efektiboago bat azpi baldintza orokorrak, nola dén SVO ordena burulehena.

Esan nahi baita ze, basikoki, azaldu behar da zergátik aldaketa linguistiko ez-induzituak ga kontaktu linguistikoa soilik bide dirá ti OV buruzki VO, gaurko egunean bihúrtzu azken ordena hori maizkoena artén munduko hizkuntzak. [1358] [>>>]

Behinda Maurits/Griffiths-ek (2014) euren Q matrizean inferitu dituztén transizio-probabilitate positiboak ti arbola filogenetikoak, eredutik bertatik segitzen da ziklikotasuna

Atzo ikusten genuen huts tipografiko bat noiz agertzen zen 25 ordéz 30 an kopurua on probabilitate transizionalak artén hitz-ordenak. Beheragoko grafikoan, ildo beretik, akaso hobeki agertu beharko litzaké "probability density" an ordenatu-ardatza (argi denez, probabilitateak ezin dira izan handíago 1). Baina, kontu anekdotiko horiek aipatuta, gure interesa da ze grafiko horretan, Maurits/Griffiths-ek (2014) erakusten diguté eurek inferitutako emaitzak burúz denbora-tarteak zeinen buruan gertatuko liraké derrigorrezko ordena-aldaketak artén hitz-ordenak:

Results of inferring a single mutation matrix Q for all six language families. [...] Inferred posterior distributions of stability parameters for each word order. The horizontal axis shows the stability parameter, expressed as the mean time between transitions; i.e., higher values indicate a more stable word order. [Maurits/Griffiths, 2014]

Goragoko banaketa horiek konsideratuta, esan geinke ze SVO demágun 50.000 urtero aldatuko litzake ki beste ordena bat zein erabakiko litzake aleatorioki aráuz probabilitateak on atzoko matrizea. Eta antzera gertatuko litzake kin SOV, zein, batezbestekoan, demágun 60.000 urtero transizionatuko litzake aleatorioki ki beste ordena bat aráuz atzoko probabilitateak ere. Aldiz, OVS demágun 500 urtero aldatuko litzake aleatorioki. Eta hola, etengabe, infinituraino, ... ziklikoki.  

Maurits & Griffiths-ek (2014) dioté:

Overall, we find that word-order change is best characterized as being dominated by slow cycles between SOV and SVO and faster cycles between SVO and VSO (these cycles are faster due to VSO’s lower stability).

Ziklikoki, beraz, infinituraino. Halaber, Maurits & Griffiths-ek (2014) dioté:

The results presented in the main text are based on one version of our analysis, where the phylogenetic trees are generated using the combination method and a single Q matrix is inferred to fit the data for all six trees simultaneously.

Baina gauza da ze Maurits/Griffiths-ek (2014) erabili duté eredu bat non, behin Q matrizean inferitu dituztén transizio-probabilitate positiboak ti arbola filogenetikoak (zeinen azpian daudén diakronikoki gertatutako aldaketa-maiztasunak), hortik aurrera, zikloak izanen dirá derrigorrezkoak: esan nahi baita ze lehenago edo beranduago ailegatu beharko dela denbora bat non edozein ordena aleatorioki aldatu beharko da aráuz iraganetik inferitutako transizio-probabilitate positibo horiek. 

Autoreek inferitu dituzté transizio-probabilitate positibo batzuk eta aldaketa-denbora positibo eta finitu batzuk (ikus goragoko grafikoa), eta, hortik aurrera, eredutik bertatik segitzen da ziklikotasuna. Baina, iraganeko baldintzetan gertatu zen hori ez da zértan berdin errepikatu azpi beste baldintza batzuk: hóri da arazoa (arazo handia) on eredu hori. [1346] [>>>]

Derrigor, infinituraino, etengabeko aldaketa modelatzen ari da bidéz eredu hori

Atzoko postean irakurtzen genuen nóla Maurits & Griffiths (2014) mintzo ziren gain...

... a single mutation matrix Q for all six language families. [Maurits & Griffiths, 2014]

zein zúen gobernatzen ha evoluzioa on hitz-ordenak barná denbora (bertan aurkitzen dugú "mutazio" hitza, hartua ti zientzia naturalak, zeinen aplikazioa ez litzaken hain egokia an esparrua on zientzia sozialak). Q transizio-matrize horretan aurkituko genuké 36 zenbaki (6 X 6), non diagonal printzipaletik kanpo egonen lirakén 30 probabilitaté zeinen arabera transizionatuko lirakén hitz-ordena diferenteak (ez dira 5 X 5, baizik 6 X 5, edo 36 - diagonal printzipaleko 6ak), eta diagonal printzipalean agertuko liraké ereduaren beste 6 parametro, zeinen arabera erabakiko litzake nóiz tokatzen den (derrigorrezko) aldaketa (lehenago edo geroago, baina ailegatzen da momentua non aldaketa gertatu behar den). Honela mintzo zaizkigu Maurits & Griffiths (2014):   

Gauza da ze diagonal printzipalean ez dela agertzen transizio-probabilitaterik (diogunez, aldaketa derrigor gertatu behar da), halan ze, atzoko transizio matrize inferitua, posizio horiek beltz agertzen ziren:

Labúrbilduz, eredu horren arabera, aldaketa-parametroek markatuta, gertatu beharko da ordena-aldaketa (batezbestekoan jarraikiz goragoko transizio-probabilitate horiek). Derrigor, infinituraino, etengabeko aldaketa modelatzen ari da bidéz eredu hori. Eta, zinez, horrek ez dirudi oso egokia ki islatu hitz-ordenen realitate linguistiko soziala. [1345] [>>>]