Eredu bat non informazio estrategikoa izan ahal dén hesi bat aúrka lehiakide endogenoaren sarrera an merkatua

Enpresa instalatuak tipikoki kontrolatu ahal du zénbat informazio estrategiko ematen dion ki bere lehiakide endogenoa, finéz ez dadin sartu, nahiz horrela enpresa instalatuak lórtu irabazi txikiagoak (hori litzake kostuá on lehiakidetza endogenoa). Horren gainean saiatu ginen lan egiten an ondorengo lan-zirriborroa, zein izanen zen aurrekariá on beste lan batzuk. Haren titulua zén:

• Sargai endojenoa: informazio estratejikoa sarresi

non enpresari instalatuak estrategikoki joka leiké kin soldata (zénbat diru konpartitzen duen) eta kin informazioa (zénbat informazio estrategiko konpartitzen duen). Bereziki gustatu zait gogoratzea ondoko formula hau (Mathematica programak ederki egiten zuén formula horren aplikazioa an balio konkretuak):

zeinekin lortu ahal zirén emaitzak non (dependituz on zenbait parametroren balioak) enpresariak estrategikoki erabili ahalko zituén soldatak edota informazio-kontrola finéz evitatu bere lehiakide endogenoaren sarrera:

Eredu horretan planteatzen genuen nóla soldata eta informazioa izan ahal dirén estrategia ordezkagarriak edo baita osagarriak ere noiz eráikitzen hesi bat aúrka sarrera potentziala on lehiakide endogeno bat. [2317] [>>>]

Mehatxu endogenoa izan ahal da kooperatiboa edo kapitalista aráuz enpresako teknologia

Atzokoan ikusten genuén eredu bat non, merkatuko teknologiaren arabera, enpresan behar zirén langile aski heterogeneoak: trebatuak eta ez-trebatuak, eta nondik, ondorioz, sortzen zén mehatxu endogeno kapitalista bat ganik langile trebatuak (ikus ere "Sarrera endogeno gauzatua"). Baina, teknologiak hala eskatuta, beharrezko langile guztiak gerta zitezkén trebatuak eta homogeneoak, halan ze, orokorki, sortuko litzakén mehatxu endogeno kooperatibo bat. Hala da gertatzen an ondorengo artikuluko eredua, zein agertu baitzen an publikazio bat editatua ganik EHUko GEZKI institutua (Euskal Herriko Unibertsitateko Gizarte-Ekonomia eta Zuzenbide Kooperatiboaren Institutua) an 1999:

zeinen testu osoa dén honako hau:

• ¿Empresario capitalista o trabajador cooperativo?

nondik entresakatu dugún haren hasiera:

Elemetu diferentzial nagusiá artén aukera (mehatxu) endogeno kooperatiboa ala kapitalista dá aurkitzen nagusiki an enpresako teknologia. Horrela, bádira teknologiak non langileak izan behar dirén oso homogeneoak eta erlatiboki trebatuak, nondik orokorki sortuko dirén lehiakide (mehatxu) kooperatiboak; eta bádira teknologiak zein dúten exigitzen heterogeneitate handia artén haien langileak, batzuk halabeharrez oso kualifikatuak, eta beste batzuk oso gutxi kualifikatuak, eta halako teknologietan askoz errazagoa da ze mehatxua izan dadin kapitalista ganik koalizioa on langile trebatuak. [2315] [>>>]

Elkarte kapitalistak ere izan ahal dirá lehiakide endogenoak erántzunez ki (eta mimetizatuz) mehatxu endogeno kapitalistak (zein existituko diren edo ez aráuz erabilitako teknologia)

Arakatuz artén gure paper zaharrak, topatzen ditugú lanak nola ondorengo hau, non enpresaren teknologiak eskatzen ditú hala langile trebatuak nola ere langile ez-trebatuak, sortuz heterogeneitatea artén langileak, eta horrekin interes-konfliktuak (ikus ere "Sarrera endogeno gauzatua"). 

Egokiera horretan, mehatxu endogeno kapitalista batek eragin ahal dú enpresa instalatua hasieratik jaio dadin nola enpresa kapitalista (hasierako enpresari sortzaileak mimetizatuko luké lehiakidearen sarrera potentziala), non langile trebatuak ere izanen zirén bazkide kapitalistak, bitarten langile ez-trebatuak izanen lirakén langile kontratatuak (ez bazkide kapitalistak) ganik enpresa kapitalista hori (langile kontratatuek ez dute nahikoa botererik ki fortzatu enpresa kooperatibo bat). Horrá lan hori, osoa:

• Elkarte anonimo moduko mimetismoa

zeinen hasiera dén hau:

eta non, genioenez, ezberdintzen dirén bi langile-mota (trebatuak eta ez trebatuak) kin negoziazio-botere ezberdinak, halan ze osatuko dituzté koalizio edo sindikatu ezberdinak ere:

... langile trebatuak erabat berdinak dira euren artean eta ez da existitzen euren arteko interes-gatazkarik. Baldintza hauetan balizka dezakegu L langile trebatuek talde trinko bat osatuko dutela, zeinek aho batez hartuko baititu bere erabakiak. 

(...)

Langile ez-trebatuak, aldiz, perfektuki ordezkagarriak dira, eta horrexegatik ez dute botererik. Hori dela eta eredu honetan langile ez-trebatuen koalizioa ez dugu formalki modelatuko (formalizatuko bagenu ez luke eraginik). [Rubio, 2002]

Gauza da ze, hasierako enpresari sortzaileak, aurrikusiz mehatxu endogeno kapitalista hori, bultza leiké kapitalista bakarreko enpresa bat (non sortzailea bera den kapitalista bakar hori), edo elkarte kapitalista bat non enpresari sortzaile hori bazkidetuko dén kin langile trebatuak, eta non langile ez-trebatuak izanen dirén enpresako langile kontratatuak. Hasierako sortzailearen aukera hori horrela zehazten dugu an gure lan horren eredua:

Nabarmedu behar dugu ze lehiakide endogeno hori merkatuan sartzekotan, sartuko litzaké justuki nola enpresa kapitalista bat non langile trebatuak izanen zirén bazkide kapitalistak eta non langile ez-trebatuak izanen zirén langile kontratatuak (ez bazkide kapitalistak). 

 

Eta, genioenez, hori aurrikusiz, hasierako enpresariak nahiago izanen du bere merkatuan sartu nola elkarte kapitalista kin langile trebatuak (aipuko ELKAR estrategia, mimetizatuz sarrera endogenoaren emaitza, eta horrela deseginez mehatxu endogenoa) ezenezta izán enpresari kapitalista bakarra (aipuko BAKAR estrategia) an enpresa bat non mehatxu endogenoak (kasu honetan mehatxu kapitalista) bere lana eginen luken, sartuz nola elkarte kapitalista zeintan ez litzaken egongo hasierako enpresari sortzailea, [2314] [>>>]

Gure ereduan, enpresa instalatuaren usteak konsideratu nahi baditugu, horiek ondo zehaztu beharko ditugu bidéz definizio zehtzak, rigurosoak

Behin aurreko egunetan tartetxoa eginda, jarrai daigun orain gogóratuz zenbait material zahar erlazionatua kin gure tesia, zek balioko digute zada ikusi zertáko balio duten eredu teorikoek. Horrá eskema orokor bat non jasotzen diren gure ereduko elementu guztiak eta emaitza nagusiak:

• Eskema orokorra on gure ereduko elementuak: agenteak, estrategiak, pagamenduak, emaitzak
  

Nabarmendu nahi genuken ze eredu teoriko batean dena ere egon behar dá perfektuki definitua (hitzak askotan oso irristakorrak dira, irristakorregiak, ametituz interpretazio oso ezberdinak, eta justuki hori evitatu nahi dugu sortuz eredu formalak, matematikoak). Horrela, eskema horretako hirugarren ereduan ("Modelo III"), enpresa instalatuak ez du ezagutzen ziertoki zenbátekoak izanen lirakén lehiakide kooperatiboaren antolamendu-kostuak baldin sartuko balitz an merkatua, halan ze ezin izanen du ziurtasunez evitatu haren sarrera endogenoa (nola egin zukén kin informazio osoa, noiz, nolabait esan, denek dena ezagutzen duten). 

Zalantza-egokiera horretan suposatzen dugu ze enpresari instalatuak izanen ditú uste batzuk gain magnitudea on aipatutako antolamendu-kostu horiek, eta beraz, gain bere lehiakidearen aukera reala zada sartu endogenoki an merkatua. Gure ereduan, uste horiek konsideratu nahi baditugu, ondo zehaztu beharko ditugu bidéz definizio zehtzak, rigurosoak. Konkretuki, gure ereduan kostu horiek sartuko ditugu bidéz probabilitate-funtzio bat, zeinen arabera gerta litekén lehiakide kooperatiboaren sarrera endogenoa (edo ez, aráuz uste horiek). Horrá uste horien modelazioa an gure eredua:

ahalbidétuz emaitza hau:

zek adierazten du justuki ze existitzen dira enpresa instalatuaren uste batzuk non lehiakide endogenoa sartuko litzakén, bide emánez ki enpresa kooperatibo bat. [2313] [>>>]

Enpresa kooperatibo baten sorrera ez-kooperatiboa, kontraintuitiboki

Jarraituz pixka batean gogoratzen lan zaharrak (ikus 2302 eta 2303), zein, bide batez, dúten laguntzen ulertzen zér diren eredu teorikoak eta zéin onura azaltzaile lortu ahal diren ti euren erabilera (ez baita obvioa), gogoratu nahi genuke orain beste aurrekari bat on gure 1991ko tesina (ikus 2298), non planteatzen genuén joku bat, zein matematikako joku-teorian dén uztartzen an esparrua on joku ez kooperatiboak (bádira joku kooperatiboak ere), eta non modelatzen ditugún 2 jokalari (alegia, jokuko agenteak) ze-dúten aukeratzen an bi etapa (bi denbora an sekuentzia jakin bat) artén zenbait aukera zehatz zein ondo espezifikatu behar diren. 

Oraingo joku honetan adibidez, sindikatu sortu berri batek, behin bere monopolio sortzaileak eskaini dion pagamendu bat (soldata), erabaki beharko du ea merkatuan kooperatiba modura sartzen denentz:

En la segunda etapa que podemos llamar de PRODUCCION, juega el sindicato formado por los trabajadores recién contratados (entrante potencial endógeno), optando bien por la aceptación de la oferta retributiva del monopolio o bien por su constitución como cooperatlva, (entrada en el mercado), dejando en consecuencia sin trabajadores al incumbente que se vería de este modo desbancado en el mercado por la cooperativa.

Ikus egizu

• textu osoa ("jada deitzen baitzén "Entrante potencial endógeno", 1991)

zeinen hasiera dén hau:

Eredu teorikoak dirá representazio sinplifikatuak on realitatea (ikus ere 2301), zein, ondo bidean, dúten islatuko realitate horren aspektu esanguratsuren bat, akaso hain ondo islatu ere, non eredu horrek lagunduko digún ulertzen eta interpretatzen zér gertatzen ari den an realitate hori.

Gure kasu honetan, enpresa kooperatiboa ez da finean sartzen an merkatua, baina beste baldintza batzuetan sindikatuak erabaki leiké bere sarrera nola enpresa kooperatiboa (ikus 2298), eta kasu horretan izanen genuké enpresa kooperatibo baten sorrera ez-kooperatibo bat, kontraintuitiboki. [2307] [>>>]

Pakes-Nitzan (1983): "The purpose of this paper is to investigate the effects of the mobility of scientific personnel on project profitability, research employment, and the structure of science-based industry."

Genioén atzo ze Pakes eta Nitzan-ek (1983) ez dute lantzen kontzeptu orokorra on lehiakidetza endogenoa ("endogenous entrant"), baizik kasu partikular bat: zientzilarien kontratazioa an kontextua on lan-ekonomia (lana publikatua dago an "Labor economics"). Horrá gehiago buruz helburua on Pakes eta Nitzan (1983) noiz egin euren papera ti 1983:

The purpose of this paper is to investigate the effects of the mobility of scientific personnel on project profitability, research employment, and the structure of science-based industry. [Pakes eta Nitzan, 1983:347]

Bai, zientifikoak alde egin daike, baina, atzokoan genioenez, ...

... Pakes eta Nitzan-ek ez dute hor definitzen lehiakide-klase orokor bat zein printzipioz existituko litzaken an edozein enpresa instalatu eta zeinen sarrera beti konsideratu beharko litzaken nahiz izan an maila teorikoa, ez dute lantzen kontzeptualizazio berri bat zein izan ahal den oso lagungarria noiz aztertzen edozein merkaturen estruktura, baizik ze aztertzen duté oso kasu partikular bat on ikerlari bat eze eraman leiké informazio sensiblea ki beste enpresa lehiakide bat edo sortu berea, eta dena ere an markoa on lan-ekonomia.

Laburbilduz, Pakes eta Nitzan-ek (1982,1983) ez dute definitzen lehiakide-klase berri orokor bat, zein den tresna teoriko-analitiko orokor ondo baliagarria noiz aztertzen edozein merkatu-estruktura, baizik ze gelditzen dira aztertzen oso kasu partikular bat an esparrua on lan-ekonomia, gabé orokortu kontzeptua. Ez da definitzen lehiakidetza endogenoa an modu orokorra, zein bere kasurik kanonikoenean (noiz langile guztiak diren guztiz identikoak eta aukeratuak eta trebatuak barné enpresa instalatu bat) dén gauzatzen an lehiakide potentzial kooperatibo bat.

Horixe. [2305] [>>>]

Pakes-Nitzan (1983): "This paper considers the problem of hiring scientists for research and development projects ..."

An artikulua titulatzén (ikus hemen):

•  Entrada endógena ineficiente

apárte aipatu Stewart (1994), zeintaz jada mintzatu garen (hemen edo hemen), genún aipatzen beste artikulu bat, Pakes eta Nitzan (1983), non, gure ikuspegitik, konsideratzen zén kasu partikular bat (buruz zientzilari kontratatu bat zein zún behar garatu ikerketa-proiektu bat), zein, gure ikuspegitik, ondo sartu liteké azpi etiketa on "lehiakidetza endogenoa":

Baina irakur daigun Pakes eta Nitzan-en artikulu horren helburu originala (an "Optimum Contracts for Research Personnel, Research Employment, and the Establishment of "Rival" ganik Ariel Pakes Shmuel Nitzan): 

This paper considers the problem of hiring scientists for research and development projects when one takes explicit account of the fact that the scientist may be able to use the information acquired during the project in a rival enterprise. Management's problem is to determine an optimum labor policy for i ts project. The policy consists of an employment decision and a labor contract. Given optimum behavior, it is straightforward to analyse the effect of the potential for mobility of scientific personnel on project profitability and on research employment . We also formalize conditions under which one would expect to observe a scientist leaving hls employer to set up (or join) a rival. [Pakes eta Nitzan, 1983]

Egia da ze kasu partikular hori uztartu ahal da an markoa on lehiakidetza endogenoa, baina Pakes eta Nitzan-ek ez dute hor definitzen lehiakide-klase orokor bat zein printzipioz existituko litzaken an edozein enpresa instalatu eta zeinen sarrera beti konsideratu beharko litzaken nahiz izan an maila teorikoa, ez dute lantzen kontzeptualizazio berri bat zein izan ahal den oso lagungarria noiz aztertzen edozein merkaturen estruktura, baizik ze aztertzen duté oso kasu partikular bat on ikerlari bat eze eraman leiké informazio sensiblea ki beste enpresa lehiakide bat edo sortu berea, eta dena ere an markoa on lan-ekonomia.

Laburbilduz, Pakes eta Nitzan-ek (1983) ez dute definitzen lehiakide-klase berri orokor bat, zein den tresna teoriko-analitiko orokor ondo baliagarria noiz aztertzen edozein merkatu-estruktura, baizik ze gelditzen dira aztertzen oso kasu partikular bat an esparrua on lan-ekonomia, gabé orokortu kontzeptua. Ez da definitzen lehiakidetza endogenoa an modu orokorra, zein bere kasurik kanonikoenean (noiz langile guztiak diren guztiz identikoak eta aukeratuak eta trebatuak barné enpresa instalatu bat) dén gauzatzen an lehiakide potentzial kooperatibo bat. [2304] [>>>]

Gogoratuz garai bat non ez zegoen Internet eta artikuluak bilatu behar ziren an bibliotekak

Behin jarriak gogoratzen lan zaharrak, hona ekarri nahi genuke are aurreversio zaharrago bat on gure tesina (hasierako zirriborro bat, nola atzokoa ere), zein topatu baitugu revisatzen eta garbitzen gure bulegoko apalategiak (atzokoa ere hala topatu genuen). Zirriborro honek ez dauka titulurik ere, baina gustatu zaigu berriro irakurtzea zér idazten genuen duela hiruramar urte. Horrá lantxoa:

•  Are lehenagoko aurreversio bat on gure tesina
  

zeinen 3. orrialdean egiten genituen kalkulu hauek, hain justu erábiliz kalkulagailu bat:

Garai hartan (1991 edo akaso 1990) oraindik ez zegoen Internet (sare fantastiko hori lehenengo aldiz erabili ahal izango nuen an 1993), eztare beraz Google, eta artikuluak bilatu behar zirén an bibliotekak (Sarrikokoa, Leioakoa,...). Gainera, idazkiak ez gutxitan eskuz egiten ziren. [2303] [>>>]

Ez da soilik barrukoa, baizik endogenoa ere

Atzokoan aipatzen genuén artikulu bat ganik Stewart (1994), zein ...

... publikatu zen an 1994ko abendua, bitárten Ireland-ena zén 1994ko urtarrilekoa, non aipatzen zén gure kontzeptua ("endogenous entry"): 

Esan nahi baita ze gure kontzeptua (berez 1991koa baita: ikus #2298, eta munduan zehar barreiatua an Brusela, 1992: ikus #2293, non onartu zén ki bere publikazioa an liburu bat koordinatua ganik Bruselako tailerreko gidatzailea: Murat Sertel aditua) izan zén aipatua ganik Norman Ireland (ikus #2292) an 1994ko urtarrila, eta hortaz hor ere lehenago zein Stewart-ena, zein, bere artikuluan, mintzo zen burúz kanpoko eta barruko lehiakideak (external/internal potential entrant)

Izendapen horretaz (alegia "external/internal potential entrant"), esan nahi genuke ze gure lanaren aurreversio batean (oraindik eskuz idatzia), hasieran (beranduenez 1991koa), guk ere deitu genion "entrante potencial interno" ki gure lehiakide-klase hori, nola ikusi ahal den an ondorengo kopia:

• Entrante potencial interno

eta zeinen lehenengo orrialdea dén hau:

Gero, hurrengo versioan, aldatuko nuén izendapen hori járriz "Entrante potencial endógeno" (ikus hemen), azpimarratuz ze enpresa instalatuak (zeinen barruan sortzen den lehiakide endogenoa) erabaki ahal zuén noláko lehiakide endogenoa generatu nahi zuen, aukeratuz bere langilegoaren ezaugarri batzuk (adibide, bere tamaina). Hortaz, ez da soilik barrukoa, baizik endogenoa ere. [2302] [>>>]

Eredu teorikoek laguntzen diguté ikusten erlazio konplexuak artén gure abiapuntuko hipotesiak eta euren ondorio logikoak

Eredu teorikoak dirá tresna deduktiboak zein dúten jartzen gure begi-bistan erlazio konplexuak artén gure abiapuntuko hipotesiak eta euren ondorio batzuk zein (gehienetan) ez genituzken ikusiko bestela. Hortaz, dira tresnak eze laguntzen digute pensatzen. Hor doá gure beste eredu bat burúz lehiakidetza endogenoa (2002):

•  Entrada endógena ineficiente

non bide batez esan daigun ze hor aipátzen da Stewart (1994), zein izan zen artikulu bat zein publikatu zen an 1994ko abendua, bitárten Ireland-ena zén 1994ko urtarrilekoa, non, ikusi ahal denez, aipatzen zén gure kontzeptua ("endogenous entry"): 

Esan nahi baita ze gure kontzeptua (berez 1991koa baita: ikus #2298, eta munduan zehar barreiatua an Brusela, 1992: ikus #2293, non onartu zén ki bere publikazioa an liburu bat koordinatua ganik Bruselako tailerreko gidatzailea: Murat Sertel aditua) izan zén aipatua ganik Norman Ireland (ikus #2292) an 1994ko urtarrila, eta hortaz hor ere lehenago zein Stewart-ena, zein, bere artikuluan, mintzo zen burúz kanpoko eta barruko lehiakideak (external/internal potential entrant):

The key ingredient of the model is emergence of a product market entry threat from within the firm. This contrasts with the anonymous external potential entrant prevalent in the literature. [Stewart, 1994ko abendua]

Deitu ahal zaio nola nahiago den, baina argi gera bedi ze gure kontzeptualizazioa on enpresa instalatu baten langile-koalizioa nola lehiakide-klase orokor bat dá lehenagokoa zein Stewart-en artikulu hori. [2301] [>>>]

Eredu teorikoak: hala ekonomian nola liguistikan ere

Aurreko sarreretan agertzen dirá lan batzuk non zehazten dirén eredu teorikoak. Horiek erabiltzen dira ki aztertu zéin ondorio logiko deduzitu litezkén ti gure intereseko oinarrizko hipotesi batzuk barnén marko teoriko sinpleak, zein, hala ere, saiatzen diren islatzen realitate konplexuago baten aspektu esaguratsuak.

Aurreko sarreretan, realitatea zén ekonomikoa, baina ber bidetik planteatu ahal dira ereduak non modelatzen diren realitate linguistikoak, nola saiatu garen egiten an gure eredua an "Euskara orain. Eraginkortasuna helburu" (2023:76), non genioen:

Hala ekonomian nola linguistikan ere. [2300] [>>>]

Eta horrá textu osoa on gure 1991ko tesina titulatuá "Entrante potencial endógeno"

Genioen atzo ze ...

Ondorengo estekan aurkitu ahal da textu osoa on gure paper titulatuá "Endogenous potential entrant", aurkeztua an Brusela an 1992, zein Ireland-ek aipatu an 1994 eta Sertel-ek komentatu eta publikatu an 1996:

• Endogenous potential entrant 

zein gauzatu zen an honako 2. kapitulua (ikus liburuko aipamena an #2293):

Nola genioen hemen, kapitulu hori... 

... izan zén produktua on gure tesina (1991) an doktoradutza-programa on EHUko departamentua on "Analisi ekonomikoa" (programa zehatza deitzen zén "Analisi ekonomikoa eta ekonomia publikoa").

Eta hortxe doa 1991ko tesinaren textu osoa:

• Entrante potencial endógeno

non sakonago komentatzen dén hóri literatura burúz merkatu-hesiak, zeintan uztartzen dén gure eredu teorikoa. [2298] [>>>]

Horrá textu osoa on gure paper titulatuá "Endogenous potential entrant"

Aurreko sarrera batean Norman J. Ireland-ek bere lan batean aipatzen zuén gure paper bat, aurkeztua eta eztabaidatua an Brusela (1992), zeintan aurkezten zén edozein enpresaren langilegoa (enpresan aukeratua eta trebatua) nola lehiakide potentziala zein sar liteken an bere enpresako merkatua nola enpresa kooperatiboa (lehiakide endogeno kooperatiboa). Puntu horretaz, honela mintzo da Ireland (1994, "Human capital, asymmetric information and labour-management"):

... the possibility of "endogenous entry" (Rubio [1992]) where firms are to guard against trained members leaving to form their own firm. [Ireland, 1994:15]

Ondorengo estekan aurkitu ahal da textu osoa on gure paper titulatuá "Endogenous potential entrant", aurkeztua an Brusela an 1992, zein Ireland-ek aipatu an 1994 eta Sertel-ek komentatu eta publikatu an 1996:

• Endogenous potential entrant 

 Hortik gaur aterako dugú pasartetxo hau:

The entry deterrence literature regards potential entrants as threats exogenous to the established firms. [Rubio, 1992]

Lehiakide potentzial endogenoa, eta bereziki bere subklase kooperatiboa dá lehiakide-modu ondo berezi bat, zeinen erabilera teorikoa izan ahal dén oso lagungarria noiz ulertzen noláko enpresak dauzkagun an merkatu ezberdinak. [2297] [>>>]

Sertel (1996): "..., we see how the presence of the workers' coalition as an endogenous potential entrant can lead the entrepreneur in subgame perfect equilibrium to adopt a WE charter for the firm, ..."

Duela egun batzuk aipatzen genuén Murat R. Sertel-ek editaturiko liburua titulatzén "Workers enterprises. Alternative in privatization", zeinen sarreran Sertel-ek berak zioen ze eginen zuén ...

... a preview of the chapters to come. [Sertel, 1996:1]

Horrá zeina dagokion ki gure "Endogenous potential entrant":

nondik entresakatuko genuké honako pasartea:

When the game is one of perfect information, we see how the presence of the workers' coalition as an endogenous potential entrant can lead the entrepreneur in subgame perfect equilibrium to adopt a WE charter for the firm, becoming a worker-partner himself, rather than keeping it as an entrepreneurial firm (EF). [Sertel, 1996:10]

non WE laburdurak signifikatzen dú "Workers Enterprise", eta non:

A workers enterprise (WE) is a firm whose workers coincide with its partners. [Sertel, 1996:2]

Gure "sargai endogeno" prototipikoa (enpresako langile guztien koalizioa, "the workers' coalition") litzaké finean "sargai endogeno kooperatibo bat", langile-enpresa bat. [2296] [>>>]

Zergátik ez dira enpresa guztiak kooperatiboak?

Gure kontzeptua on "lehiakide endogenoa" (ikus sarrera hau), ikusia nola lehiakide-mota orokor bat zein teorian dén existitzen an edozein enpresa (alegia, ez da referitzen ki egokiera enpresarial partikular bat, nola izan ahal den kontratazioa on ikertzaile bat, baizik ze dá kategoria orokor bat, eta printzipioz kooperatiboa eta jada trebatua an enpresa instalatua hala individualki nola kolektiboki ere), dá jaiotzen ti galdetu geure buruari zergátik ez diren enpresa guztiak kooperatiboak.

Hóri zén gure jatorrizko galdera, eta hóri da jatorria on gure sargai-klase orokor hori, zein dén, gure ikuspegitik, oso tresna indartsua ki ulertu edozein merkatuko estruktura enpresariala, esan nahi baitá, besteak beste, noláko enpresak aritzen diren an merkatu hori. [2295] [>>>]

Sertel (1996): "... some of the papers presented at this workshop, where each paper was discussed at length by a quorum of participants including a fair portion of the central researchers active in the area of workers' enterprises or labor-managed firms."

Atzoko sarreran Ireland-ek aipatzen zuén gure paper bat titulatuá "Endogenous potential entrant" (1992), zein izan zén produktua on gure tesina (1991) an doktoradutza-programa on EHUko departamentua on "Analisi ekonomikoa" (programa zehatza deitzen zén "Analisi ekonomikoa eta ekonomia publikoa"). Paper hori aurkeztu nuén an tailerra burúz "Worker's enterprises", zein ospatu zen an Brusela an 1992, non jada onartu zen ki publikatu an liburua titúlatzen justuki "Workers' enterprises. Alternative in privatization" (1996), editatua ganik Murat R. Sertel, zein zén tailerraren gidatzailea, aparte izán autoritate bat an arlo teorikoa burúz enpresa kooperatiboak:

Hauxe da azala (1996):

Sertel-ek egin zuén liburuaren sarrera an lehenengo kapitulua, non, besteak beste, esaten zuén ze (1996:1):

The chapters to follow are revised versions of some of the papers presented at this workshop, where each paper was discussed at length by a quorum of participants including a fair portion of the central researchers active in the area of workers' enterprises or labor-managed firms.

Horrá aurkibidea (1996):

Hor agertzen zaizkigú Murat R Sertel (editorea) eta Norman J. Ireland (ikus atzokoa). Jakina niretzat ohore handia izan zen hor agertzea. [2293] [>>>]

Ireland (1994). "... the possibility of "endogenous entry" (Rubio [1992]) where firms are to guard against trained members leaving to form their own firm."

Gaurkoan gogoratu nahi genuke beste pasarte bat ti gure "Analisi ekonomikotik hurbilpena" (2005),  non agertzen dén denborazko "noiz ..." prepositibo bat, zein den hain erabilgarria orohar, edota "halako modez non ..." esapidea, zein ondo alternatu liteke kin "halan ze..." edo "halatan ze..." laburragoak, eta, esan gabe doa, denak ere euskara hutsa.

Gainera, pasarte horretan jasotzen genuén aipu bat ti Norman J. Ireland (1994), zein den autorea on hainbat artikulu burúz teoria on kooperatibak, eta baita  koautorea on liburua titulatzén "The economics of labor-managed enterprises" (1982), zeinen azala dén ondorengo hau:

Konkretuki Norman J. Ireland referitzen da ki kontzeptua on "sarrera endogenoa" ("endogenous entry") an terminu hauek:

... the possibility of "endogenous entry" (Rubio [1992]) where firms are to guard against trained members leaving to form their own firm. [Ireland, 1994:15]

Aipuko 5. oinohar hori dá ondoko hau, non zehazten den aipu horren jatorria:

Norman J. Ireland (1994), Human capital, asymmetric information and labour-management, Annales d'Economie et de Statistique, 33, 15. or.

Baldin halako langile-taldea (zein tipikoki izan dén sortua eta trebatua bai indibidulaki eta baita kolektiboki ere an enpresa kapitalista bat) homogeneoa bada, nola den an gure 1992eko eredu teorikoa (enpresako langile guztiak dirá identikoak, eta ez dago euren arteko gatazka-iturririk), langile-talde hori merkatuan sartzekotan, sartuko litzaké tipikoki nola enpresa kooperatibo bat, halan ze sarrera-mehatxu kooperatibo horrek eragin lei enpresa kapitalista bideragarria ez izatea, hala nola ere ze, hasieratik bertatik, soilik izan dadín estrategikoki bideragarria enpresa kooperatibo bat (zeren bestela, ziutzat eman daiteké geroko "sarrera endogeno kooperatiboa", zeinen ondorioz hasierako enpresa kapitalista desagertuko zen).

Horrela, estrategikoki azal daiteké enpresa kooperatiboen sorrera an kasu asko eta asko, esan nahi baitá enpresa kooperatiboen sorrera estrategikoa. [2292] [>>>]

Uztaro (2002): "Zuzentzaileen oharra: ... Artikulu honetan, aldiz, sintaxia zuzendu gabe utzi da, autoreak berariaz erabili duelakoan joskera-era hori."

Aurreko sarreretan zenbait alditan aipatu dugú J.R. Etxebarria noiz ari zen aztertuz nóla ibili bidea ki lortu esapide matematiko egokiak an euskara. Eta hari horretara, aipatu nahi genuke orain nóla duela urte batzuk idatzi genuén artikulu bat (an "Uztaro" aldizkaria, 2002) buruz gure tesiko gai nagusia (zein zén gure kontzeptua on lehiakidetza endogeno kooperatiboa), titulatzen baitzén "Sarrera endogeno gauzatua" eta zein irakurri ahal den osoki an ondorengo esteka:

•  Sarrera endogeno gauzatua
  

non, ikusi ahal denez, dén agertzen ondoko "Zuzentzialeen oharra":

      • Zuzentzaileen oharra: Uztaro-n argitaratzen diren artikuluak morfologia, ortografia, semantika eta joskera zuzenduta agertzen dira. Artikulu honetan, aldiz, sintaxia zuzendu gabe utzi da, autoreak berariaz erabili duelakoan joskera-era hori. [Uztaro, 42, 2002:4]

Eta galdetuko duzue: honek guztiak zér ikusi dauka kin J.R. Etxebarria? Ba ze zuzentzaile horietako bat zén J.R. Etxebarria (bádakit seguru zeren gerora berarekin hitz egin nuen), zeini eskerrak eman nahi dizkiot, berdin nola beste zuzentzaileei ere. [2288] [>>>]