Esnal (2004): "Eta salatzen du [Patxi Altuna-k an 1988], hain zuzen, XX. mende hasierako etenak euskal prosa-moldeari eragindako aldaketa bat: doinu-aldaketa; edo esaldiaren baitako hitzen ordenaren aldaketa; aldaketa bat eta bera baitira."
Atzokoan genioén ze euskaran bertan báditugu elkarbizitzen OV eta VO hitz-ordenak (biak kin informazio rhematikoena an O), kontrajarriak an forma (nón kokatzen den osagarria respektu aditza) eta an doinua (nón kokatzen den azentu nagusia): bata buruazkena (OV), bestea burulehena (VO) eta biak kin indar prosodiko nagusia an objetua, zeren hortxe baita informazio rhematikoena, nabarmengarriena, informazio-karga handiena.
Kontua da ze objetu rhematikoena lekuz aldatzen bada, naturalki azentu nagusia ere lekuz aldatuko da. Esan nahi baita ze estruktura bakoitzak berekin darama bere intonazioa, bere doinua, akorde kin bere informazio-banaketa (bestelako matize intonatiboak aparte utzita). Ezin da estruktura burulehen bat intónatu nola balitz buruazkena ezta alderantziz ere, justuki zeren euren informazio-banaketa kontrakoa baita.
Pello Esnal-ek dio an bere "Egokitasuna hizkuntzaren erabileran: oinarrizkoak" (an "Egokitasuna hizkuntzaren erabileran", Mendebalde Kultura Alkartea, 2004):
Eta salatzen du [referitzen da ki Patxi Altuna an 1988], hain zuzen, XX. mende hasierako etenak euskal prosa-moldeari eragindako aldaketa bat: doinu-aldaketa; edo esaldiaren baitako hitzen ordenaren aldaketa; aldaketa bat eta bera baitira. [Esnal, 2004:52]
Bai,
... esaldiaren baitako hitzen ordenaren aldaketa...
eta...
... doinu-aldaketa...biak ere...
... bat eta bera baitira.
Ezin bestela izan, informazio-banaketa bakoitzak berekin baitaramá bere intonazio propioa, bere doinua, bere ritmoa, naturalki.
Alde horretatik ez dago arazorik, ez da apurtzen inolako ritmo natural del idioma (ikus atzokoa: rompería el ritmo natural del idioma), soilik aberasten da, aportatuz ritmo eta aukera intonatibo berri eta koherenteak, gutxio baldintzatuak, oso baliotsuak eta oso adaptagarriak ki edozein exigentzi gradua. Finean, estruktura burulehenek ahalbidetzen duté expresibitate aberatsagoa. [3276]


















