larunbata, urria 16, 2021

Mehri hizkuntzak garatu du SVO ordena, zein dén berdin nagusia zein VSO

Dryer-ek hemen zehazten zigún zerrenda bat kin 13 hizkuntza zeintan ezin geinken ezberdindu oinarrizko ordena nagusi bat artén VSO eta SVO, baizik-ze biak izanen lirake nagusi. Gainera Dryer zúen egiten komentario hau:

A number of the Type 2 languages [gure 13 sintaxi mixto horiek] occur in genealogical groups that also contain VSO languages, such as Berber, Semitic, and various subgroups of Austronesian.

Horren harira, saiatzen ari gara kokátzen hizkuntza horietako batzuk an euren kontextu diakronikoa, non ikusi ahal daigun nóndik datozen sintaxi mixto horiek, hala nola zéin den euren norabide sintaktikoa, ustez-eta dimensio diakroniko-direkzional horrek emanen digú perspektiba egokiago bat ki interpretatu datu horiek.

Horrela, Mehri da beste hizkuntza mixto horietako bat, hau ere semitikoa nola hizkuntza arabeak, halan-ze hau ere etorriko litzake ti hizkuntza proto-semitiko bat, zeinen estruktura litzaké VSO. Ikus daigun an Wikipedia (Proto-Semitic Language):

Esan nahi baita ze Mehri, nola hizkuntza arabeak, etorriko lirake ti fase bat non VSO ordena zén nagusi, nondik garatu dú SVO ordena berdin-nagusia ere, egínez garapen sintaktiko progresibo bat. [1415] [>>>]

Etiketak: ,

ostirala, urria 15, 2021

Berber (Chaouia): ... non sintaxia bihurtu dén mixtoa, baina oso probableki etórriz ti VSO eta bilákatuz gerota SVOagoa

Herenengun genúen aipatzen nóla Dryer-ek, behin-eta zeháztu mundu zabaleko 13 sintaxi mixto zeintan ezin liteken erabaki oinarrizko ordena bat artén VSO eta SVO, zúen komentatzen hau:

A number of the Type 2 languages [gure 13 sintaxi mixto horiek] occur in genealogical groups that also contain VSO languages, such as Berber, Semitic, and various subgroups of Austronesian.

Puntu horretaz, atzo ikusten genuen nóla sintaxi horietako bat (Syrian Arabic: No dominant order) koka litekén an marko diakronikoa on mugimendu orokorrago bat ti VSO ki SVO, halan-ze interpreta liteke ze sintaxi mixto hori dátor ti VSO an norabidea ki SVO, nola beste sintaxi arabiarrek egin duten (salbu arau formala, genioenez oinarritua an arabe klasikoa). Gaur ohartuko gatzaio ki beste sintaxi bat: "Berber (Chaouia): No dominant order", zein orobat koka daikegu an marko diakroniko bat kin bere (proto)ordena, nondik derivatuko (etorriko) lirakén egungo ordenak.

Bilatuz an Wikipedia aurkituko dugu ze ...

Berber hizkuntzak VSO osagaiak dituzte, nahiz eta SVO ere aurkitu daitekeen.

Hor, hasteko, eta konforme kin Greenberg-en 6. universal lingusitikoa (ikus hemen), nabari zaigu SVO ordena alternatiboa ere, biziki erraztuz harako transizioa baldin nahiago balitz (gainera, bai VSO bai SVO izaten dirá prepositiboak, esan nahi baita estrukturalki oso antzekoak, areago erraztuz edozein transizio, alde batera zein bestera). Baina, ikus daigun zér dioskun Dryer-ek an bere atlasa on estruktura sintaktikoak gain hitz-ordena an berber hizkuntzak:

Ikusten dugunez, gaur egun agertzen zaizkigu lau berber: horietatik bi VSO, nagusiki jarráiki (proto)ordena zein egokitzen zaién ki berber hizkuntzak (goragoko VSO), baina báda sintaxi horietako bat zein dén bihurtu SVO (Rifeko amazigera) eta beste bat, zeintaz ari garen (Chaouia), non sintaxia bihurtu dén mixtoa, baina oso probableki etórriz ti VSO eta bilákatuz gerota SVOagoa. [1414] [>>>]

Etiketak: , ,

osteguna, urria 14, 2021

Yamamoto (2005): "... Arabic, which has consistent VO order (with VSO in Classical Arabic and SVO in most of the current vernaculars), ... "

Atzo Dryer zígun zenbatzen 13 mintzaira non agertzen dén ordena mixto bat artén VSO eta SVO, zeintaz (atzo ere) komentatzen genuen ze ..,

...  gaur egun halako VSO/SVO estruktura mixtoak nagusiki etorriko lirake ti VSO, non SVO ordena alternatiboa gorantza ariko litzaken (azpi baldintza gerota orokorragoak, orohar). Nolabait esán, sintaxi mixto horiek izanen liraké lehengo VSO sintaxiak zeintan SVO ordena joango zen bihúrtzen hain alternatiboa non jada maiztasunean berdindu den kin VSO. Bai, horrek argiki apuntatzen dú ki transizioak ti VSO ki SVO eta ez ki alderantzizko transizioak, ti SVO ki VSO.

Dryer-ek berak komentatzen zuen nóla:

A number of the Type 2 languages [gure 13 sintaxi mixto horiek] occur in genealogical groups that also contain VSO languages, such as Berber, Semitic, and various subgroups of Austronesian.

Talde semitiko horretan aurkitzen dugú adibidez hizkuntza arabiarra, zein garai batean zén nagusiki VSO, bitárten gaur egungo hizkuntza arabiarrak (dirudienez, euren artean ez hain errazki ulergarriak) dirén nagusiki SVO. Yamamoto-k (2005) diosku:

... Arabic, which has consistent VO order (with VSO in Classical Arabic and SVO in most of the current vernaculars), ... 

Ikus daigun nóla agertzen diren hizkuntza arabiarrak an Dryer-en atlasa on estruktura lingusitikoak:

Ikusten dugunez, salbu Modern Standard Arabic, zein dén arau formal bat oinarritua an arabe klasikoa (VSO), gauza da ze hizkuntza arabiarrak nagusiki utzi diote ki VSO ordena, eta soilik arabe siriarra agertzen zaigu arten hizkuntza mixtoak (dá goragoko 13 horietako bat). Horrela, arabe siriarra izanen litzaké sintaxi horietako bat zein etorriko litzake ti VSO eta zein izanen litzaké gerota SVOagoa, nahiz oraindik izán mixtoa artén VSO eta SVO, baina erákutsiz nondik nora joaten ari den aldaketa, zein jada gertatu baita an Egyptian, Gulf, Iraqi eta Kuwaiti. [1413] [>>>]

Etiketak: ,