Gogóratuz Eusebio Osa-ren aipu bat burúz (S)VO an narrazioak

Mintzo ginen atzo burúz (S)VO hitz-ordena neutroa an narrazioak, aipatuz adibide hau ganik Mogel: 

Ebilzala jolas ta ume jokuan egun baten neba-arreba oneek, ikusi zituben euren gorputz ta arpegijak ispillu baten;... [Mogel, 1800 inguru]

hau da:

... [neba-arreba oneek] ikusi zituben euren gorputz ta arpegijak ispillu baten;... [Mogel, 1800 inguru]

non dugún (S)VO neutroa (kin sujetu thematiko eliptikoa eta aditz/objetu rhematikoa), hain tipikoa an narrazioak.

Horretaz gogoratu nahi genuke ondoko sarrera, non Eusebio Osa (1990) mintzo zén gain ber gaia:

• [2699] Osa (1990): "Beraz, (S)AO dugu sarri narrazio testu barnean, subjetu tematikoa aldatzen ez den bitartean."

Eusebio Osa-k dio an bere "Euskararen hitzordena" burúz maiztasuna on (S)AO ordena an narrazioak:

Eta arrazoi nagusia zera da: subjetua tematikoa dela eta, kasu honetan, eliptiko bihurtzen dela. Beraz, (S)AO dugu sarri narrazio testu barnean, subjetu tematikoa aldatzen ez den bitartean. Eta jakina da subjetu tematikoak luzaz iraun dezakeela testu batean aipatu beharrik gabe, identifikagarritasun osoa inola galdu gabe. [Osa, 1990:227-228]

Bai, jada esana dugunez, (S)VO sarri agertzen zaigú an narrazioak.

Bai, (S)VO neutroa. [3169]

"... [neba-arreba oneek] ikusi zituben euren gorputz ta arpegijak ispillu baten;..." (Mogel, 1800 inguru): (S)VO neutroa, non sujetu thematikoa dén eliptikoa eta aditz/objetua rhematikoa

Jarraituz kin Mogel-en kontakizuna, irakurtzen dugu honakoa: 

Ebilzala jolas ta ume jokuan egun baten neba-arreba oneek, ikusi zituben euren gorputz ta arpegijak ispillu baten;... [Mogel, 1800 inguru]

hau da:

... [neba-arreba oneek] ikusi zituben euren gorputz ta arpegijak ispillu baten;... [Mogel, 1800 inguru]

non dugún (S)VO neutroa (kin sujetu thematiko eliptikoa eta aditz/objetu rhematikoa), hain tipikoa an narrazioak. [3168] [>>>]

Eta, evidenteki, SVO neutro horren sujetua ez da galdegaia

Genioén atzo:

Juan Antonio Mogel, behin aurkezturik bere ipuinaren marko orokorra bidéz esaldi osoko SVO neutro bat (non informazio guztia dén rhematikoa), hasiko da zehazten nolákoak diren aurkeztutako personaia horiek:   

Guraso batek eukazan seme-alaba batzuk; semia zan gorputzez ondo egina, arpegi ederto ebagi ta azal zurikua; barriz alabia lepo jitatu edo makurtuba, baltzerana ta arpegi matxarduna. [Mogel, 1800 inguru] 

Eta zehazteko, hitz-ordena oso aproposa izaten dá SVO neutroa kin predikatu edo objetu rhematikoa. Mogel-en esaldian, aditzak ("... zan,,," horrek) prestatzen gaitu ki entzun edo irakurri nolákoa zen semea:   

Guraso batek eukazan seme-alaba batzuk; semia zan... gorputzez ondo egina, arpegi ederto ebagi ta azal zurikua; barriz alabia lepo jitatu edo makurtuba, baltzerana ta arpegi matxarduna. [Mogel, 1800 inguru] 

Hor dugu kasu tipiko bát on zehaztapena, non aurretik expresuki aipatutako zerbait zehaztu egiten den bidéz SVO neutroa (era berean, zehaztapenaren hitz-ordena tipiko hori, alegia SVO neutroa, berdin erabili ahal da erantzunez ki galdera explizitu edo inplezitu bat).

Eta, evidenteki, SVO neutro horren sujetua ez da galdegaia. [3167] [>>>]